Dune: Πέντε λόγοι για να χαθείς σε ένα μεγαλείο φτιαγμένο από άμμο και μπαχάρι

dune
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, 15 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2021

Ο Denis Villeneuve «χτίζει» ένα μεγαλειώδες θέαμα που γεμίζει τις αισθήσεις.

Μία μόνο λέξη μπορεί να περιγράψει την κατάσταση κάποιου που μόλις παρακολούθησε το Dune του Denis Villeneuve, υπνωτισμένος.

Μπορεί το βιβλίο να έχει αρνητικό ιστορικό στο σινεμά, με μία ταινία καλτ και μια άλλη που δεν είδαμε ποτέ, το έπος, ωστόσο, του Villeneuve φαίνεται να έχει όλα εκείνα τα στοιχεία που χρειαζόταν η sci-fi ιστορία του Frank Herbert για να μεταφερθεί στη μεγάλη οθόνη.

Το Dune είναι πολλά, εντυπωσιακό, επικό, πυκνό, με μύθους και μυστήριο, με σταθερό ρυθμό, λυρικό, κάποιες φορές κυκλοθυμικό και κάποιες άλλες απλά εξαιρετικό. Με δυο λόγια, είναι μια αφήγηση που θα απολαύσει κάποιος χωρίς να γκρινιάξει για τη μεγάλη της διάρκεια, με σημαντικότερό της ισως ατόπημα να είναι ότι «συμπεριφέρεται» περισσότερο σαν πρόλογος για το δεύτερο μέρος, χωρίς να δίνει απάντηση στο ερώτημα που θέτει. 

Γιατί ξεχωρίζει:

Εικονογραφία

Η άμμος γράφει πάντα γοητευτικά στο φακό. Το έχουμε δει ήδη σε αρκετές ταινίες. Στο Dune είναι το  βασικό σκηνικό και ο Villeneuve επιμένει σε αυτό όταν στήνει τον εξωγήινο, εντυπωσιακό και καθηλωτικό του κόσμο, μέσα από το γήινο πρίσμα του καθώς δεν γίνεται ποτέ υπερβολικά «ξένος». Στην ταινία συνυπάρχει η φαντασία και το χάος με μία αισθητική που παραπέμπει στη Μέση Ανατολή και τεχνολογίες που ακολουθούν φουτουριστικά σχήματα. Η καλλιτεχνική διεύθυνση, η παραγωγή και τα κοστούμια ολοκληρώνουν αυτήν την εικόνα. Όλα αυτά ο σκηνοθέτης τα συνδυάζει με μέτρο δημιουργώντας πρώτα από όλα μια ιστορία οπτικά μεγαλοπρεπή, κι ας κατηγορείται πως δεν τόλμησε με πιο εκκεντρικές και εξωπραγματικές επιλογές. Τα συστατικά στο κάδρο του τηρούν μια αναλογία το λιγότερο εντυπωσιακή.

Οικολογία- αποικιοκρατία

«Μια μέρα με αυτοκρατορικό διάταγμα έφυγαν. Το Ποιοι θα είναι οι επόμενοι καταπιεστές μας;», διερωτάται στην εισαγωγή της ταινίας η Τσάνι (Zendaya) αναφερόμενη στους Χαρκόνεν. Η βασική πτυχή της ιστορίας αφορά τη μετάβαση της εξουσίας, με τον οίκο των Ατρειδών να αναλαμβάνει τον έλεγχο του πλανήτη Αράκις, ενός αφιλόξενου τόπου που τον χαρακτηρίζουν δύο πράγματα: το έρημο τοπίο από τις ακραίες καιρικές συνθήκες και ένα πολύτιμο μπαχαρικό που δρα ως ψυχοδραστικό φάρμακο και διαπλανητικό καύσιμο. Με βάση αυτό το πλαίσιο, η ταινία γεμίζει με αναφορές, υπαινιγμούς και συμβολισμούς για την αποικιοκρατία, την οικολογία, τις μηχανορραφίες για την εξουσία, την παρεμβατικότητα μεταξύ των κρατών. Ίσως και γι’ αυτό να μην ήθελε ο Villeneuve να αποσυνδεθεί αισθητικά εντελώς η ταινία από τη Γη.

Βιβλίο

Ο Villeneuve στην μεταφορά του βιβλίου στη μεγάλη οθόνη τηρεί την τέλεια ισορροπία, κινείται κοντά στην ιστορία του Herbert αλλά δεν εγκλωβίζεται στον αχανή του κόσμο. Έτσι δεν διστάζει να φτιάξει μια πιο συνοπτική εκδοχή αποφεύγοντας λεπτομέρειες και πρόσωπα που μόνο σύγχυση ή βαρεμάρα μπορούν να προκαλέσουν σε ένα ούτως ή άλλως περίπλοκο κόσμο.

Καστ

Μπορεί το βάρος της ιστορίας να πέφτει πάνω στους ώμους του νεαρού Paul (Timothée Chalamet), ωστόσο, ο φανταστικός κόσμος του Dune είναι γεμάτος χαρακτήρες τους οποίους υποδύονται πασίγνωστοι και αγαπημένοι ηθοποιοί. Το καστ και η διανομή αποτελούν από μόνα τους ενδιαφέροντα στοιχεία, με κάποιες επιλογές (βλ. Stellan Skarsgård ως Βαρόνος Βλαντιμίρ Χάρκονεν ) να κλέβουν την παράσταση. Γενικά αυτό το καστ τα έχει όλα: Rebecca Ferguson, Oscar Isaac, Zendaya, Jason Momoa, Josh Brolin, Dave Bautista, Charlotte Rampling, Javier Bardem.

Άγχος- θεατρικότητα

«Ο φόβος είναι ο φονιάς του μυαλού», ακούγεται στην ταινία και σε μια φράση συνοψίζεται η «ψυχή» της ταινίας, η αναζήτηση της ταυτότητας του ήρωα που δεν είναι σίγουρος για τις δυνάμεις του και αμφισβητεί το έργο που έχει μπροστά του. Ο Paul αγχώνεται για το μύθο, προφητείες και τις δεισιδαιμονίες που δημιουργούν γύρω από το πρόσωπό του την ιδέα ενός εκλεκτού, του λευκού σωτήρα. Και ο Chalamet με βαρύτητα στην ερμηνεία μας δείχνει αυτή την πρώτα από όλα συναισθηματική διαδρομή του ήρωα.

Ο Villeneuve επιλέγει να προσεγγίσει την ιστορία του εστιάζοντας στην εσωτερικότητα του κεντρικού ήρωα, και αφιερώνοντας χρόνο στην καθημερινότητα της ζωής της οικογένειας των Ατρειδών. Στην προσπάθειά του να ενσωματώσει το στοιχείο της τραγικότητας που κειμένου, ο σκηνοθέτης καταλήγει σε μια δράση με έντονη θεατρικότητα- και βάθος- που σπανίζει στις ταινίες επιστημονικής φαντασίας και μια πλαστικότητα που απορρέει από το γεγονός ότι παρακολουθούμε τη ζωή μιας οικογένειας που ορίζεται από πρωτόκολλα και τελετουργικά.

ΙΩΑΝΝΑ ΒΑΡΔΑΛΑΧΑΚΗ / [email protected]