Η τεχνολογία και οι τεχνικές που μειώνουν την παρουσία τους στα γυρίσματα.

Στον κινηματογράφο υπάρχει μια μακρά ιστορία εμφανίσεων ζώων σε πρωταγωνιστικούς και μη ρόλους, από τον Λουκ, τον σκύλο του σταρ του βωβού κινηματογράφου Ρόσκο «Φάτι» Άρμπακλ, μέχρι τα κόλεϊ που επιλέχθηκαν για τον ρόλο της Λάσι στον κινηματογράφο και στην τηλεόραση. Η αρκούδα Μπαρτ εμφανίστηκε σε πάνω από 20 ταινίες και τηλεοπτικές σειρές στις δεκαετίες του 1980 και του 1990, ενώ αμέτρητα άλογα έχουν συμμετάσχει σε ταινίες εποχής.

Σύμφωνα με το The Hollywood Reporter, οι εκπαιδευτές ζώων που ειδικεύονται στην ενοικίασή τους σε κινηματογραφικές και τηλεοπτικές παραγωγές πρόκειται για μια τάση που αναπτύσσεται εδώ και τουλάχιστον 25 χρόνια.

Η δουλειά τους όμως όλο και μειώνεται τα τελευταία χρόνια, γεγονός που οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις αντιδράσεις για την εκμετάλλευση των ζώων για εμπορικούς σκοπούς αλλά και στις τεχνολογικές εξελίξεις.

Οι παράγοντες που έχουν διαμορφώσει την τάση

Η υιοθέτηση των οπτικών εφέ από το Χόλιγουντ έχει διαδραματίσει τεράστιο ρόλο. Από το «Jurassic Park» του 1993 όλο και περισσότερα ψηφιακά ζώα έχουν εμφανίζονται, με την συνδρομή ηθοποιών, στην οθόνη.

Και κάποιοι άλλοι παράγοντες έχουν επιταχύνει την τάση. Η πανδημία του COVID-19, οι απεργίες των ηθοποιών και των σεναριογράφων του Χόλιγουντ το 2023 και η πρόσφατη μείωση στον αριθμό των νέων τηλεοπτικών σειρών που λαμβάνουν το «πράσινο» φως έχουν οδηγήσει σε λιγότερες παραγωγές και άρα λιγότερους ρόλους, είτε ρόλους που γράφονται για ανθρώπους είτε για ζώα.

Αλλά ακόμη και πριν από αυτά τα πρόσφατα γεγονότα, υπήρχαν εκκλήσεις προς το Χόλιγουντ να μειώσει σημαντικά την εξάρτησή του από την χρήση ζώων στα γυρίσματα.

Το 2012, το Hollywood Reporter δημοσίευσε ένα απολογισμό με περιστατικά στα οποία ζώα πέθαναν, τραυματίστηκαν ή τέθηκαν σε σοβαρό κίνδυνο στα πλατό. Αυτές οι παραγωγές παρόλα αυτά συνέχισαν να αναγράφουν στους τίτλους ότι «Κανένα ζώο δεν τραυματίστηκε» βάσει των απαιτήσεων την American Humane Association (αμερικανική οργάνωση για την καλή διαβίωση των ζώων), παρά το γεγονός ότι τελικά τα ζώα τραυματίστηκαν. Η American Humane υποστήριξε ότι τα περιστατικά ήταν τραγικά αλλά όχι αποτέλεσμα αμέλειας.

Το 2016, η PETA δημοσίευσε τα αποτελέσματα μυστικών ερευνών που τεκμηρίωσαν τις κατώτερης ποιότητας συνθήκες διαβίωσης και χωρίς θεραπεία ιατρικές παθήσεις στην Birds & Animals Unlimited, η οποία λειτουργεί εγκαταστάσεις εκπαίδευσης ζώων για κινηματογράφο και τηλεόραση. Το 2024, η οργάνωση ανέφερε λεπτομερώς την παραμέληση των ζώων που βρίσκονταν υπό τη φροντίδα της Atlanta Film Animals. Και οι δύο εταιρείες αρνήθηκαν τους ισχυρισμούς.

Υπάρχει άλλος τρόπος;

Υπάρχουν, πάντως, διάφοροι τρόποι για να ελαχιστοποιηθεί ή να αποφευχθεί εντελώς η χρήση πραγματικών ζώων στον κινηματογράφο και την τηλεόραση.

Η ταινία «Ο πλανήτης των πιθήκων: Η εξέγερση» και οι συνέχειές της έχουν χρησιμοποιήσει την τεχνολογία motion-capture, με ανθρώπους να εκτελούν τις κινήσεις χαρακτήρων που αργότερα αποδίδονται ως χιμπατζήδες, γορίλες, μπονόμπο και ουρακοτάγκοι.

Επίσης,  στην ταινία του Ανγκ Λι  το 2012 «Η Ζωή του Πι», οι ειδικοί οπτικών εφέ δημιούργησαν χιλιάδες εικονικά ζώα, ενώ ο σκηνοθέτης Ντάρεν Αρονόφσκι επέλεξε εντελώς ψηφιακά ζώα, συμπληρωμένα από κάποια πρακτικά στηρίγματα, στην ταινία «Νώε» του 2014.

Τηρώντας άλλη προσέγγιση, η ταινία τρόμου του 2025 «Primate» δεν στρέφεται στην τεχνολογία αλλά ακολουθεί την παραδοσιακή σχολή χωρίς να καταφεύγει επίσης σε πραγματικά ζώα. Ο χιμπατζής που βλέπουμε δεν είναι CGI (Computer-Generated Imagery) αλλά καλλιτέχνης κίνησης με κοστούμι και προσθετικά μέλη.

Μείωση της εμφάνισης των ζώων αλλά αύξηση της βίας

Αναμφίβολα, υπάρχουν εκπαιδευτές που νοιάζονται  για τα ζώα και τηρούν τις βέλτιστες πρακτικές. Αλλά όσο λιγότερα ζώα ζουν σε κλουβιά τόσο το καλύτερο, και οι πρόσφατες εξελίξεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη έχουν κάνει τα οπτικά εφέ και τα CGI ακόμη πιο ρεαλιστικά και πιο εύκολα στη μοντελοποίηση.

Ωστόσο, η αντικατάσταση ζώων από την τεχνολογία φαίνεται να έχει δημιουργήσει έναν καμβά για αύξηση της βίας στην απεικόνισή τους στην οθόνη, όπως είδαμε στον «Πλανήτη των Πιθήκων».

Στο παρελθόν, το γεγονός ότι τα ζώα στο πλατό ήταν πραγματικά συχνά περιόριζε τις πιο βίαιες παρορμήσεις των σκηνοθετών. Η βία υπονοούνταν ή λάμβανε χώρα εκτός οθόνης σε οικογενειακές ταινίες όπως το «Θρύλοι του Δάσους» (1946) και το «Ο Φίλος μου κι Εγώ» (1957). Ταυτόχρονα, κόλπα και στηρίγματα της κάμερας έχουν χρησιμοποιηθεί για τη δημιουργία σκηνών κακοποίησης ζώων σε πολλές ταινίες, από το «American Psycho» (2000) μέχρι το «John Wick» (2014).

Ενώ οι επιπτώσεις των βίαιων απεικονίσεων στους θεατές είναι εξαιρετικά δύσκολο να μελετηθούν, ορισμένα στοιχεία υποδηλώνουν ότι κάποια άτομα από το κοινό μπορεί να απευαισθητοποιηθούν παρακολουθώντας τις, εγείροντας το ερώτημα μέχρι πού  θα μπορούσε να επεκταθεί αυτή η απώλεια ευαισθησίας μπροστά στη βία.

Γιατί χρησιμοποιούνται ακόμα πραγματικά ζώα

Για την ώρα έχει καθιερωθεί μια υβριδική προσέγγιση στην απεικόνιση των ζώων στην οθόνη, χρησιμοποιώντας αυτό που ένας μελετητής αποκάλεσε - αναφερόμενος στα σκυλιά στην οθόνη - «σύνθετες ερμηνείες σκύλων».

Η ομάδα πίσω από τον «Superman» του 2025, για παράδειγμα, προσπάθησε να δημιουργήσει έναν ρεαλιστικό σκύλο. Αλλά χρειάζονταν να αψηφούν τη βαρύτητα και άλλους νόμους της φυσικής. Έτσι, ενσωμάτωσαν στην προπαραγωγή αρκετά ζωντανά ζώα για να ζωντανέψουν ένα πλάσμα κυρίως CGI, με τον σκύλο του σκηνοθέτη Τζέιμς Γκαν να χρησιμεύει ως «μοντέλο» ή «αναφορά».

Αυτή η τεχνική θυμίζει τις μεθόδους των δημιουργών της Disney, οι οποίοι δυσκολεύτηκαν να δημιουργήσουν τους χαρακτήρες για την ταινία «Μπάμπι» (1942). Έτσι, μελέτησαν την ανατομία των ζώων, φωτογράφισαν ελάφια στην άγρια ​​φύση και σκιαγράφησαν ζώα που έφερναν στο στούντιο, προκειμένου να αποτυπώσουν καλύτερα τις κινήσεις τους σε χαρτί.

Αλλά όταν μιλάμε για live-action ταινίες που βασίζονται στην καθημερινή ζωή, υπάρχει ακόμα πολλή δουλειά για να γίνει, ειδικά όταν συνήθως είναι φθηνότερο να χρησιμοποιηθούν  πραγματικά ζώα. Επιπλέον, τα περισσότερα από τα εικονικά ζώα στην οθόνη συχνά δεν φαίνονται αρκετά ρεαλιστικά για να επιτρέψουν την πλήρη αναστολή της δυσπιστίας που κάνει τον κινηματογράφο μαγικό.

Γι' αυτό το λόγο, στην κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου «H Is for Hawk» της Έλεν Μακντόναλντ το 2025, οι δημιουργοί φέρονται να χρησιμοποίησαν πέντε γεράκια για να υποδυθούν τη Mabel, το πουλί που υιοθέτησε η Helen (Κλερ Φόι).

Και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο στην υποψήφια για Όσκαρ ταινία «Marty Supreme» βλέπουμε πολλά ζωντανά ζώα, όπως ένα άλογο, μια καμήλα, ένα αρμαδίλο, έναν σκύλο, ένα κουνέλι, ακόμη και ένα θαλάσσιο λιοντάρι που παίζει πινγκ πονγκ. Ναι, το θαλάσσιο λιοντάρι στη σκηνή ήταν αληθινό, αλλά η μπάλα δεν ήταν.

Στην πορεία όλα θα κριθούν από το πόσο καλά μπορούν να γίνουν τα οπτικά εφέ.

Με πληροφορίες από Τhe Conversation