Είναι πλέον τόσο διαδεδομένο, που πιθανότατα όλοι έχουμε δει κάποια ταινία με στοιχεία τεχνητής νοημοσύνης, όμως τι σημαίνει αυτό για το μέλλον του κινηματογράφου;

Αν ήθελες να κάνεις μια ταινία για την Μέριλιν Μονρόε, ποια θα ήταν η καταλληλότερη για να την ενσαρκώσει;  Αυτό αναρωτήθηκε η Μάγκι Τζίλενχαλ καθώς ετοίμαζε τη μικρού μήκους ταινίας της «Flesh Impact» που είναι αφιερωμένη στα 100 χρόνια από τη γέννηση της μεγάλης σταρ.

Η κεντρική ιδέα της ταινίας, η οποία έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας, είναι απλή: να παρουσιαστεί η Μονρόε όπως θα ήταν αν είχε φτάσει τα 100 χρόνια ζωής. Παράλληλα,  να υπάρχουν αναδρομές που θα την δείχνουν στα τριάντα της, με τη σαγηνευτική χάρη που τη χαρακτήριζε.

Στην ταινία, η Έλεν Μπέρστιν παίζει την εκδοχή της Μονρόε που φτάνει στα βαθιά γεράματα ενώ η Ντακότα Τζόνσον την υποδύεται στο απόγειο της φήμης της.

Κατά την προετοιμασία της ταινίας, και επειδή η Ντακότα Τζόνσον είναι μια ηθοποιός που διαθέτει την απαιτούμενη αρχοντιά αλλά και το βάθος για να ενσαρκώσει τη Μονρόε, κάποιος πρότεινε στην Τζίλενχαλ να χρησιμοποιήσει τεχνητή νοημοσύνη.

«Η ιδέα ήταν να τοποθετήσουμε το πρόσωπο της Μέριλιν πάνω στο πρόσωπο της Ντακότα», εξήγησε η Τζίλενχαλ. «Εκπαιδεύσαμε το μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης χρησιμοποιώντας τις ταινίες για τις οποίες είχαμε εξασφαλίσει τα δικαιώματα, εισάγοντας εικόνες και βίντεο της Μέριλιν. Καταβάλαμε μεγάλη προσπάθεια, αλλά στην ουσία το εγχείρημα δεν απέδωσε και τελικά το εγκαταλείψαμε. Όταν η Ντακότα υποδυόταν τη Μέριλιν, το αποτέλεσμα ήταν πολύ πιο συγκινητικό, ανθρώπινο και ζωντανό, ενώ αυτά τα στοιχεία χάνονταν στην εκδοχή της τεχνητής νοημοσύνης», ανέφερε η Τζίλενχαλ.

«Γνωρίζω ποιο είναι το επιχείρημα: ότι αυτό το εγχείρημα απέτυχε επειδή η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι ακόμη αρκετά εξελιγμένη, αλλά κάποια στιγμή θα γίνει. Και πραγματικά, δεν ξέρω ποια είναι η απάντηση σε αυτό», πρόσθεσε. Και μάλλον κανείς δεν έχει αυτή την απάντηση.

Οι δηλώσεις της Τζίλενχαλ έγιναν στο συνέδριο «Future of Creativity» (Το Μέλλον της Δημιουργικότητας) στη Βενετία, που είναι μια σειρά πρωινών συζητήσεων υπό τον συντονισμό του Τζορτζ Κλούνεϊ και με τη συμμετοχή καλεσμένων όπως ο Βρετανός γλύπτης Μαρκ Κουίν, ο συνεργάτης του Γουές Άντερσον, συνθέτης Αλεξάντρ Ντεσπλά, καθώς και, όσον αφορά το ζήτημα της ηθικής, ένας καρδινάλιος της Καθολικής Εκκλησίας.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η Τζίλενχαλ προεδρεύει της κριτικής επιτροπής του 83ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας ενώ ο Κλούνεϊ βραβεύθηκε με τον τιμητικό Χρυσό Λέοντα για το σύνολο της καριέρας του.

«Έχουμε επανάσταση»

Την ώρα που βραβευόταν για το παρελθόν του, ο Κλούνεϊ επέλεξε να κοιτάξει προς το μέλλον.

«Στον κλάδο μου, εξελίσσεται μια επανάσταση», είπε ο Κλούνεϊ τοποθετούμενος για το ζήτημα.

«Θα μπορείς να γυρίσεις στο κινητό σου μια ταινία που θα κοστίσει στο στούντιο μερικές εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια. Αυτό συμβαίνει με πολύ γρήγορους ρυθμούς, οπότε πολλοί άνθρωποι θα αντικατασταθούν. Δεν νομίζω ότι θα συμβεί αυτό με τα πάντα. Όσον αφορά τους ηθοποιούς, η τεχνητή νοημοσύνη θα αντιμετωπίσει ακριβώς το ίδιο πρόβλημα που έχω κι εγώ ως σκηνοθέτης: πώς δημιουργείς έναν σταρ; Αυτό είναι δύσκολο. Αλλά τα μέλη του συνεργείου, οι υπεύθυνοι οπτικών εφέ; Πολλές θέσεις εργασίας θα χαθούν —πιθανότατα γύρω στο 30%— και εμείς βρισκόμαστε σε μειονεκτική θέση. Δεν παίρνουμε εμείς την πρωτοβουλία σε αυτό το ζήτημα», ανέφερε.

«Και αν κάποιος μπορεί να φτιάξει μια αρκετά καλή ταινία με 40.000 δολάρια», πρόσθεσε η Τζίλενχαλ, «ποιος θα δώσει μετά κάπου στα 10 εκατομμύρια για να γίνει με τον παλιό τρόπο;»

Παράλληλα, έθεσε άλλο ένα ζήτημα. Τονίζοντας ότι η κινηματογραφική δημιουργία είναι, στην καλύτερη περίπτωση, μια συλλογική διαδικασία- και δεδομένου ότι οι περισσότερες δημιουργικές δραστηριότητες αποδίδουν καλύτερα όταν γίνονται σε συνεργασία με άλλους, μέσα από την ανταλλαγή ιδεών- εξέφρασε την ανησυχία της ότι με την τεχνητή νοημοσύνη περιορίζεται εκ των πραγμάτων η ανθρώπινη αλληλεπίδραση, καθώς οι καλλιτέχνες συνομιλούν με το ChatGPT στα κινητά τους.

Και ναι, μπορεί να σου δώσει μια απάντηση. Και ναι, η απάντηση μπορεί να είναι καλή. Όμως, δεν είναι αυτό κάτι βαθιά μοναχικό;

Το σίγουρο είναι ότι όποιο μέλλον μας επιφυλάσσει η τεχνητή νοημοσύνη για το σινεμά, αυτό είναι ήδη εδώ. Από τα πλέον αποκαλυπτικά στοιχεία είναι το γεγονός ότι ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας, Αλμπέρτο Μπαρμπέρα, σχεδίαζε να συμπεριλάβει στη φετινή διοργάνωση μια ενότητα αφιερωμένη αποκλειστικά σε ταινίες που δημιουργήθηκαν με τεχνητή νοημοσύνη.

Εγκατέλειψε όμως την ιδέα όταν συνειδητοποίησε πόσες πολλές ταινίες χρησιμοποιούν ήδη την τεχνητή νοημοσύνη, ώστε ο διαχωρισμός να μην είναι πλέον εφικτός.

Στην πράξη σήμερα βλέπουμε την τεχνητή νοημοσύνη να αξιοποιείται ευρέως για να διευκολύνει τις επίπονες τεχνικές διαδικασίες της χρωματικής επεξεργασίας, του φωτισμού, του μοντάζ κλπ.

Το Netflix, για παράδειγμα, ανακοίνωσε ότι χρησιμοποίησε τεχνητή νοημοσύνη σε περίπου 300 τίτλους μέσα στο έτος, ενώ η Google DeepMind —το εργαστήριο τεχνητής νοημοσύνης της εταιρείας— επένδυσε 75 εκατομμύρια δολάρια στο στούντιο A24, το οποίο χαίρει μεγάλης εκτίμησης στα Όσκαρ.

Επίσης, πλέον βλέπουμε σκηνοθέτες κάθε είδους, από τους αδελφούς Ρούσο —που σκηνοθέτησαν τις μεγαλύτερες ταινίες της Marvel— μέχρι τον Τζον Έργουιν —ο οποίος φέτος δημιούργησε μια βιογραφική ταινία για τον Τζορτζ Ουάσιγκτον—, να  μιλούν ανοιχτά για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης.

Ο Έργουιν, για παράδειγμα, χρησιμοποίησε την τεχνητή νοημοσύνη για να απεικονίσει νερό μέσα σε τάφρο.

Παράλληλα, στην Κίνα, τόσες πολλές δραματικές σειρές δημιουργούνται εξ ολοκλήρου με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης, που ένας ηθοποιός αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τον χώρο για να πουλάει λαχανικά.

Ο μεγάλος κίνδυνος

Αν το Χόλιγουντ υπέγραψε τη θανατική του καταδίκη, θα δούμε στο άμεσο μέλλον μέχρι πού θα φτάσει η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στο σινεμά.

Ο Κλούνεϊ πάντως γνωρίζει ότι πολλοί συνάδελφοί του έχουν αρχίσει να αποδέχονται τη χρήση της εικόνας και της φωνής τους από την τεχνητή νοημοσύνη — σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό απ' ό,τι μόλις πριν από τρία χρόνια, όταν είχαν απεργήσει ακριβώς εναντίον αυτής της πρακτικής.

Ο ίδιος όμως διακρίνει ένα μεγαλύτερο κίνδυνο. «Λοιπόν, θα ήθελα να αποφύγω να πρωταγωνιστώ σε διαφήμιση για ταμπόν είκοσι χρόνια αφότου πεθάνω», τοποθετήθηκε αναφορικά με τις επιπτώσεις που έχει για τους ηθοποιούς η απώλεια του ελέγχου πάνω στην εικόνα τους στην οθόνη. «Όμως, όσον αφορά την τεχνητή νοημοσύνη, με απασχολεί πολύ περισσότερο το πώς αυτή επηρεάζει την αφήγηση στον πραγματικό κόσμο της πληροφόρησης, πολύ περισσότερο απ’ ό,τι στον αφηγηματικό κόσμο καθαυτόν».

Το επιχείρημά του είναι ότι, την ώρα που η κινηματογραφική βιομηχανία αναλώνεται σε ατέρμονες συζητήσεις για το πώς θα ανακόψει έναν μετασχηματισμό που πιθανότατα έχει ήδη συντελεστεί, η τεχνητή νοημοσύνη αξιοποιείται από πολιτικούς και μεγιστάνες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για να παραπλανήσουν το κοινό, με σκοπούς που, προς το παρόν, κανείς δεν γνωρίζει ποιοι είναι.

Ανέφερε το παράδειγμα ενός βίντεο τεχνητής νοημοσύνης που είδε, στο οποίο ο ίδιος και ο Μπαράκ Ομπάμα κάθονται και συζητούν «για τρελά πράγματα που δεν κάναμε ποτέ», σε μια συνομιλία που δεν έλαβε ποτέ χώρα.

«Εντάξει, αυτό είναι ένα αστείο για τον κόσμο», είπε. «Αλλά τι θα γίνει όταν δεις ένα βίντεο με τον Πούτιν να δηλώνει ότι εξαπέλυσε το πρώτο πυρηνικό πλήγμα κατά των ΗΠΑ; Όταν ήμουν μικρός, μας έλεγαν να μην πιστεύουμε ό,τι διαβάζουμε, αλλά είναι πολύ πιο δύσκολο να μην πιστεύεις ό,τι βλέπεις. Βλέπεις τον Τεντ Κρουζ να δημοσιεύει ένα βίντεο με μια Αφροαμερικανή που προσπαθεί να αγοράσει χαβιάρι με τα κουπόνια σίτισής της. Φαίνεται αληθινό, αλλά είναι προϊόν τεχνητής νοημοσύνης», δήλωσε.

«Είχα μπλέξει με έναν podcaster που ισχυριζόταν ότι είχα πει πράγματα τα οποία δεν είπα ποτέ, και τα λεγόμενά του έθεταν τη ζωή μου σε κίνδυνο. Σκεφτόμουν να κινηθώ νομικά εναντίον του, αλλά επρόκειτο για fake προφίλ. Ο podcaster δεν ήταν καν υπαρκτό πρόσωπο», συμπλήρωσε επίσης.

Κατά τον Κλούνεϊ, είναι πολύ δύσκολο να κατηγοριοποιούμε τα πάντα ως καλά ή κακά. «Και, σε γενικές γραμμές, αντιμετωπίζουμε ένα πρόβλημα. Όλοι καθόμαστε εδώ και μιλάμε για την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά σχεδόν όλοι τη χρησιμοποιούμε. Δεν είμαι σίγουρος πού θα καταλήξει αυτό, αλλά παραμένω αισιόδοξος και πιστεύω στον άνθρωπο. Τουλάχιστον, συζητάμε για την αλήθεια».

Με πληροφορίες από The Sunday Times