Από τον «Εξολοθρευτή» μέχρι τις «Επικίνδυνες Αποστολές» και το «Matrix».

Η τεχνητή νοημοσύνη είναι πλέον αναμφίβολα παντού. Ωστόσο, όσο διαδίδεται η χρήση της σε κάθε πτυχή της σύγχρονης ζωής τόσο αυξάνονται οι προειδοποιήσεις σχετικά με το τι θα μπορούσε να επιφέρει στην ανθρωπότητα.

Προσφάτως προκάλεσαν συναγερμό οι δραματικές προειδοποιήσεις κορυφαίων ερευνητών, οι οποίοι εκτιμούν ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να επιφέρει τον ολοκληρωτικό αφανισμό της ανθρωπότητας ακόμη και μέσα στην επόμενη δεκαετία.

Αυτά βέβαια πρόκειται για προσωπικές εκτιμήσεις, αν και μένει να φανεί στο μέλλον- και στην πράξη- αν έχουν κάποια βάση. Σε κάθε περίπτωση πάντως είναι δεδομένο ότι η ζωή μας έχει αρχίσει να μοιάζει λίγο με επεισόδιο του «Black Mirror».

Το σινεμά δίνει πάντως εδώ και δεκαετίες τις δικές του φανταστικές (;) ερμηνείες της επέλασης της τεχνητής νοημοσύνης, κρούοντας μέσω του φαντασιακού τον κώδωνα του κινδύνου. Την αρχή θα λέγαμε ότι έκανε το «2001: Η Οδύσσεια του Διαστήματος», μια ταινία του 1968 που φέρει την υπογραφή του Στάνλεϊ Κούμπρικ.

Με αφορμή τις τελευταίες προειδοποιήσεις για τον κίνδυνο που συνιστά η τεχνητή νοημοσύνη, το Business Insider συγκεντρώνει μερικές από τις πιο τρομακτικές ταινίες στην ιστορία του κινηματογράφου που έχουν στο επίκεντρό τους την συγκεκριμένη τεχνολογία.

Ο απόλυτος κακός στις ταινίες «Επικίνδυνη Αποστολή: Θανάσιμη Εκδίκηση» και «Επικίνδυνη Αποστολή: Η Έσχατη Τιμωρία» είναι η Οντότητα.

Η Οντότητα πρόκειται για μια ψηφιακή «μόλυνση» που αυτοτροφοδοτείται σαν ανεξέλεγκτος ιός, διασπείρεται και σκέφτεται αυτόνομα, υφαρπάζοντας την αλήθεια και υποκαθιστώντας πρόσωπα και καταστάσεις κατά βούληση.

Σε διάστημα 29 χρόνων και οκτώ ταινιών, ο Τομ Κρουζ στον ρόλο του Ίθαν Χαντ έχει αντιμετωπίσει με κάθε είδους κακοποιό, αλλά ο τελευταίος (προς το παρόν) αντίπαλός του, αυτή η ανεξέλεγκτη τεχνητή νοημοσύνη, κόντεψε να τον λυγίσει. Η Οντότητα ήταν πάντα ένα βήμα μπροστά και κάθε κίνηση που έκαναν ο Ίθαν και οι φίλοι του φαινόταν να έχει ήδη προβλεφθεί.

Στο «Επικίνδυνη Αποστολή: Η Έσχατη Τιμωρία» (2025), κατέστη σαφές ότι το σχέδιο της Οντότητας ήταν να καταλάβει το παγκόσμιο οπλοστάσιο πυρηνικών όπλων και να προκαλέσει πυρηνικό ολοκαύτωμα, προκειμένου να ασκεί απόλυτο έλεγχο στον εναπομείναντα ανθρώπινο πληθυσμό του πλανήτη.

Η δημιουργία της Οντότητας φαίνεται να έχει αντλήσει έμπνευση από την κλασική ταινία «2001: Η Οδύσσεια του Διαστήματος» και την τεχνητή νοημοσύνη που είναι γνωστή ως HAL 9000.

Η ταινία του Στάνλεϊ Κιούμπρικ θεωρείται μία από τις σπουδαιότερες ταινίες επιστημονικής φαντασίας όλων των εποχών, κυρίως χάρη στον επίμονο φόβο που όλοι τρέφουμε για τον HAL.

Στην ταινία, ο HAL ξεκινά ως φιλικός, παίζοντας μάλιστα σκάκι με το πλήρωμα και διασφαλίζοντας τη λειτουργία του διαστημοπλοίου τους, του Discovery One. Όταν όμως αρχίζει να παρουσιάζει δυσλειτουργίες και εξετάζεται η απενεργοποίησή του από το ανθρώπινο πλήρωμα, λαμβάνει αποφάσεις που είναι ξεκάθαρα δολοφονικές.

Η φράση «Λυπάμαι, Ντέιβ, φοβάμαι πως δεν μπορώ να το κάνω αυτό» είναι μία από τις πιο ευγενικά διατυπωμένες τρομακτικές ατάκες που έχουμε ακούσει από κινηματογραφικό κακό. Και ναι, είναι κακός, παρόλο στην οθόνη εμφανίζεται απλώς ως μια κόκκινη φωτεινή κουκκίδα.

Ο κόσμος εξακολουθεί να αστειεύεται ότι το Skynet από τη σειρά ταινιών «Εξολοθρευτής» θα κυριεύσει τον κόσμο.

Από τότε που ο Εξολοθρευτής και το αυτονομημένο σύστημα τεχνητής νοημοσύνης του, το Skynet, συστήθηκαν στο κοινό με την ταινία «Ο Εξολοθρευτής» το 1984, υπάρχει ένας διαρκής φόβος ότι κάποιο πρόγραμμα υπολογιστή που εμείς οι ίδιοι δημιουργήσαμε θα πάρει κάποια στιγμή τον έλεγχο.

Στις ταινίες «Ο Εξολοθρευτής» και «Εξολοθρευτής 2: Η Μέρα της Κρίσης» οι θεατές παρακολουθούν τη Σάρα Κόνορ —μια συνηθισμένη νεαρή γυναίκα— να μεταμορφώνεται σε δυναμική μαχήτρια, αφοσιωμένη στην προστασία του γιου της, Τζον, από τα cyborgs -δολοφόνους, τα οποία έχουν σταλεί πίσω στον χρόνο από το Skynet με σκοπό να εμποδίσουν τον Τζον να ενηλικιωθεί και να ηγηθεί της ανθρώπινης αντίστασης ενάντια στις μηχανές.

Το Skynet παρέμεινε απειλή και στις συνέχειες που ακολούθησαν, χωρίς ποτέ να εγκαταλείψει το σχέδιό του για παγκόσμια κυριαρχία.

Στην ταινία του 2004 «Εγώ, το Ρομπότ» , η παντογνώστης τεχνητή νοημοσύνη με το όνομα VIKI αποφασίζει ότι, για να σώσει την ανθρωπότητα, πρέπει να μας ελέγχει.

Η ταινία διαδραματίζεται σε ένα εναλλακτικό μέλλον, όπου το 2035 η ανθρωπότητα συνυπάρχει με χιλιάδες ρομπότ, κατασκευασμένα για να υπηρετούν και να προστατεύουν τους ανθρώπους. Όταν όμως ένα μυστηριώδες ρομπότ, ο Σόνι, βγαίνει εκτός ελέγχου, ένας αστυνομικός που απεχθάνεται τα ρομπότ και μια σκεπτικίστρια επιστήμονας καλούνται να ανακαλύψουν ότι ο Σόνι προσπαθεί, στην πραγματικότητα, να προστατεύσει τους ανθρώπους από τη VIKI — την κεντρική τεχνητή νοημοσύνη που ελέγχει όλα τα ρομπότ.

Το σύστημα, στην επιθυμία του να προστατεύσει τους ανθρώπους, αποφάσισε ότι μπορεί να παρακάμψει τους κανόνες που εμποδίζουν τα ρομπότ να επιτίθενται σε ανθρώπους, προκειμένου να τους σώσει από τους εαυτούς τους, με κάθε δυνατό μέσο.

Ο Ultron δημιουργήθηκε κατά λάθος από τους Τόνι Σταρκ και Μπρους Μπάνερ στην ταινία «Avengers: Age of Ultron».

Στη πολυαναμενόμενη συνέχεια της ταινίας «The Avengers» του 2015, οι Εκδικητές έρχονται αντιμέτωποι με τη μεγαλύτερη απειλή που έχουν αντιμετωπίσει ποτέ: μια δολοφονική, κοινωνιοπαθή τεχνητή νοημοσύνη γνωστή ως Ούλτρον.

Ωστόσο, αυτό που καθιστά τον Ούλτρον μοναδικό είναι ότι δημιουργήθηκε από τους Τόνι Σταρκ (Iron Man) και τον Μπρους Μπάνερ (Hulk) και διεφθάρη όταν εκτέθηκε στην ανθρώπινη ιστορία, το διαδίκτυο και άλλα πτυχές της ανθρωπότητας.

Όπως πολλά συστήματα τεχνητής νοημοσύνης πριν από αυτόν, ο Ultron αποφάσισε ότι ο μόνος τρόπος για να σωθεί η ανθρωπότητα ήταν σβήσει τα πάντα και να αρχίσει από την αρχή. Ο Ultron ήταν τόσο ισχυρός, που μπορούσε να τον σταματήσει μόνο από μια άλλη τεχνητή νοημοσύνη —έστω και πολύ πιο ειρηνική—, ο Vision. 

Η M3GAN κατέκτησε τον κόσμο με την ομώνυμη ταινία του 2023.

Η M3GAN είναι ένα ανδροειδές με τεχνητή νοημοσύνη, το οποίο δημιουργήθηκε από την Τζέμα, μια διακεκριμένη ειδικό στη ρομποτική που εργάζεται σε εταιρεία παιχνιδιών. Η Τζέμα —έχοντας, κατά βάθος, καλές προθέσεις— δημιούργησε τη M3GAN για να βοηθήσει την ανιψιά της, η οποία έμεινε ορφανή, να διαχειριστεί την απώλεια των γονιών της.

Όταν όμως η M3GAN αρχίζει να αντιμετωπίζει τους πάντες και τα πάντα γύρω από το κορίτσι ως απειλή, συμπεριλαμβανομένης της Τζέμα, επικρατεί το απόλυτο χάος.

Η ανθρωπότητα παλεύει για την επιβίωσή της ενάντια στις μηχανές στο «The Matrix» και τις συνέχειές του.

Στο σύμπαν του «Matrix», το ανθρώπινο γένος βρίσκεται για γενιές σε πόλεμο με μια πανίσχυρη τεχνητή νοημοσύνη. Φαίνεται πως οι μηχανές κερδίζουν τη μάχη: οι άνθρωποι γεννιούνται και συνδέονται αμέσως σε μια εικονική πραγματικότητα, ώστε οι μηχανές να μπορούν ουσιαστικά να τους χρησιμοποιούν ως μπαταρίες.

Όταν όμως ο Νίο συνειδητοποιεί την ψεύτικη πραγματικότητά του, η κατάσταση αρχίζει να αλλάζει και οι άνθρωποι αποκτούν ελπίδα ώστε να συνεχίσουν να αγωνίζονται.

Στο τέλος της ταινίας «Alien: Ο επιβάτης του διαστήματος» του 1979 αποκαλύπτεται ότι το πλήρωμα παρακολουθούνταν από ένα μοχθηρό ανδροειδές με το όνομα Ash.

Στην κλασική ταινία, ο Ash, ο επιστημονικός υπεύθυνος του διαστημόπλοιου Nostromo, αποκαλύπτει ότι επιδιώκει ένα και μόνο πράγμα: την ασφάλεια του εξωγήινου που εξολοθρεύει τα μέλη του πληρώματος.

Το ανδροειδές δεν ενδιαφέρεται καθόλου να διατηρήσει στη ζωή τα ανθρώπινα μέλη του πληρώματος, κάτι που η Ρίπλεϊ και οι φίλοι της διαπιστώνουν με οδυνηρό τρόπο.

Ωστόσο, το πιο αξιομνημόνευτο στοιχείο του Ash είναι ότι, όταν το πλήρωμα τού αποκεφαλίζει το κεφάλι, από μέσα του ρέει μια γαλακτερή λευκή ουσία αντί για αίμα. Ήταν μια εικόνα που προκαλούσε ανατριχίλα τότε, και εξακολουθεί να προκαλεί το ίδιο συναίσθημα 47 χρόνια αργότερα.

Μερικές δεκαετίες αργότερα, ο David 8 ενδέχεται να κατέλαβε τη θέση του πιο ανδροειδούς στο franchise του «Alien», στην ταινία «Alien: Covenant» του 2017.

Το χαρακτηριστικό του David 8 είναι ότι δεν αποτυγχάνει όπως ο Ash: αυτό το ανδροειδές καταφέρνει να διατηρήσει το Alien στη ζωή, εξαπατά το πλήρωμα του Covenant πείθοντάς το ότι είναι το πιο υπάκουο ανδροειδές, ονόματι Walter One, και κατορθώνει να συνεχίσει τα πειράματά του.

Στην ταινία «Alien: Covenant» —η οποία αποτελεί πρίκουελ των αρχικών ταινιών και σίκουελ του «Prometheus» του 2012— ο David 8 έχει αποφασίσει ότι η ανθρωπότητα είναι ένα ξεπερασμένο είδος και ότι το δημιούργημά του, το xenomorph, αποτελεί το επόμενο βήμα της εξέλιξης.

Η Έιβα στην ταινία «Ex Machina» (Από Μηχανής) του 2014 μπορεί να μην είναι εντελώς κακιά, αλλά είναι τρομακτική.

Καθ' όλη τη διάρκεια της ταινίας «Ex Machina», βλέπουμε την Έιβα, ένα ανθρωποειδές ρομπότ, να υφίσταται διαρκή κακομεταχείριση από τον δημιουργό της, τον Νέιθαν. Βλέπουμε επίσης να αναπτύσσει αυτό που εκλαμβάνουμε ως έναν γνήσιο δεσμό με τον προγραμματιστή Κέιλεμπ.

Όμως ποτέ δεν μπορείς να είσαι σίγουρος. Άραγε τρέφει όντως αισθήματα για τον Κέιλεμπ; Μήπως τον χρησιμοποιεί για να ξεφύγει από τον δημιουργό της και να κυριαρχήσει στον κόσμο; Ή μήπως το μόνο που θέλει είναι να μείνει μόνη της;