Μια μεγάλη αναδρομική έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη / Πειραιώς 138 διατρέχει περισσότερες από έξι δεκαετίες δημιουργίας και συγκεντρώνει πάνω από 500 έργα του ζωγράφου και ακαδημαϊκού

Υπάρχει ένα είδος παιχνιδιού που δεν τελειώνει όταν τελειώσει η παιδική ηλικία. Δεν έχει νικητές και ηττημένους, δεν χρειάζεται κανόνες και δεν υπακούει στην ανάγκη για αποτέλεσμα. Χρειάζεται μόνο χρόνο, επιμονή, φαντασία και την παράξενη εκείνη χαρά του να επιστρέφεις ξανά και ξανά στο ίδιο πράγμα, κάθε φορά βλέποντάς το διαφορετικά. Για τον Αλέκο Λεβίδη αυτό το παιχνίδι είναι η ζωγραφική.

Από τις 8 Οκτωβρίου, το Μουσείο Μπενάκη / Πειραιώς 138 παρουσιάζει τη μεγάλη αναδρομική έκθεση «Αλέκος Λεβίδης. Ζωγραφική 1961-2026. Δια βίου παιχνίδι», μια έκθεση που διατρέχει περισσότερες από έξι δεκαετίες της καλλιτεχνικής του πορείας. Περισσότερα από 500 έργα, από τα νεανικά του χρόνια έως σήμερα, συγκροτούν ένα εκτεταμένο εικαστικό τοπίο μέσα στο οποίο η ζωγραφική συναντά το σχέδιο, τα εικαστικά σημειωματάρια, τις μακέτες εξωφύλλων βιβλίων, τις τοιχογραφίες, τις εγκαταστάσεις και τα σκηνικά.

Δεν πρόκειται, επομένως, απλώς για μια διαδρομή από το 1961 στο 2026. Η έκθεση επιχειρεί να δείξει πώς διαφορετικές όψεις της δουλειάς του Λεβίδη συνομιλούν μεταξύ τους και πώς πίσω από φαινομενικά διαφορετικές μορφές έκφρασης υπάρχει ένας σταθερός πυρήνας: η ανάγκη του καλλιτέχνη να παρατηρεί, να σχεδιάζει, να δοκιμάζει, να μετασχηματίζει αυτό που βλέπει.

Ο ίδιος έχει περιγράψει τη σχέση του με τη ζωγραφική σαν μια διαδικασία που μοιάζει με το παιδικό παιχνίδι. Από μικρός μπορούσε να περνά ώρες σχεδιάζοντας και ζωγραφίζοντας, με εκείνη την απόλυτη προσήλωση που έχει το παιδί όταν βυθίζεται σε κάτι που το συναρπάζει. Η ζωγραφική, όμως, δεν έμεινε μια παιδική εμμονή που ενηλικιώθηκε. Έγινε ένας τρόπος ζωής, μια δημιουργική εσωστρέφεια που συνεχίζει να παράγει περιέργεια και απόλαυση.

Ίσως γι’ αυτό και ο τίτλος της έκθεσης, «Δια βίου παιχνίδι», λειτουργεί περισσότερο ως δήλωση παρά ως ποιητική μεταφορά. Περιγράφει μια ολόκληρη στάση απέναντι στην τέχνη. Το παιχνίδι εδώ δεν σημαίνει ελαφρότητα. Αντίθετα, προϋποθέτει πειθαρχία, προσήλωση και επιμονή. Είναι η σοβαρότητα με την οποία κάποιος επιτρέπει στον εαυτό του να συνεχίσει να ψάχνει.

Η έκθεση έχει επιμεληθεί από τον ίδιο τον Αλέκο Λεβίδη σε συνεργασία με τη Μαρίκα Ρόμπου-Λεβίδη. Η επιλογή αυτή επιτρέπει να αναδειχθούν οι εσωτερικές συνδέσεις ανάμεσα στις διαφορετικές κατηγορίες της δουλειάς του, από τους πίνακες και τα σχέδια μέχρι τα σημειωματάρια και τις εφαρμογές της ζωγραφικής του σε βιβλία, τοιχογραφίες, σκηνικά και εγκαταστάσεις. Η παρουσίαση δεν περιορίζεται, έτσι, σε μια γραμμική αφήγηση της καλλιτεχνικής του εξέλιξης, αλλά επιχειρεί να φωτίσει τις σχέσεις που συνδέουν τις διαφορετικές στιγμές της.

Ανάμεσα στα έργα που παρουσιάζονται βρίσκεται και εκείνο το χαρακτηριστικό πορτρέτο του Αντώνη Μπενάκη, που οι επισκέπτες του κτηρίου της Πειραιώς γνωρίζουν από τη μόνιμη συλλογή του Μουσείου. Η επιστροφή του Λεβίδη στον συγκεκριμένο χώρο αποκτά έτσι και έναν ιδιαίτερο συμβολισμό: ο ζωγράφος ξαναβρίσκεται σε έναν χώρο με τον οποίο το έργο του έχει ήδη συνδεθεί, αυτή τη φορά όμως μέσα από μια έκθεση που ανοίγει μπροστά στον θεατή ολόκληρο το εύρος της διαδρομής του.

Και αυτή η διαδρομή είναι μεγάλη όχι μόνο σε διάρκεια αλλά και σε εύρος. Από τις πρώτες αναζητήσεις της δεκαετίας του 1960 έως τα έργα των τελευταίων χρόνων, ο Λεβίδης παραμένει σε μια διαρκή συνομιλία με την εικόνα, το χρώμα, τη μνήμη και την παρατήρηση. Τα έργα δεν λειτουργούν μόνο ως σταθμοί μιας καλλιτεχνικής βιογραφίας. Είναι και ίχνη μιας συνεχούς διαδικασίας: ενός ανθρώπου που εξακολουθεί να κοιτάζει τον κόσμο σαν να μην έχει εξαντλήσει ακόμη τα πράγματα που μπορεί να ανακαλύψει μέσα του.

Η αναδρομική στο Μουσείο Μπενάκη αποκτά έτσι μια διάσταση που ξεπερνά την απλή παρουσίαση του έργου ενός σημαντικού ζωγράφου. Είναι μια πρόσκληση να δούμε την τέχνη όχι μόνο ως αποτέλεσμα αλλά ως διάρκεια. Να παρακολουθήσουμε τι συμβαίνει όταν μια δημιουργική πράξη επαναλαμβάνεται για δεκαετίες χωρίς να παύει να γεννά ερωτήματα. Και ίσως να θυμηθούμε κάτι που η ενηλικίωση συχνά μας κάνει να ξεχνάμε: ότι το παιχνίδι δεν είναι το αντίθετο της σοβαρότητας. Μπορεί να είναι ο πιο επίμονος τρόπος για να παραμείνει κανείς ζωντανός απέναντι στον κόσμο.

Με αφορμή την έκθεση θα κυκλοφορήσει επίσης ομώνυμη έκδοση σε συνέκδοση της Ακαδημίας Αθηνών και των Εκδόσεων Άγρα, με επιμέλεια του Αλέκου Λεβίδη και της Μαρίκας Ρόμπου-Λεβίδη, συμπληρώνοντας την αναδρομή με ένα ακόμη τεκμήριο της πολύχρονης εικαστικής του πορείας.

Η έκθεση «Αλέκος Λεβίδης. Ζωγραφική 1961-2026. Δια βίου παιχνίδι» εγκαινιάζεται την Τετάρτη 7 Οκτωβρίου στις 20:00 και θα φιλοξενείται στο Μουσείο Μπενάκη / Πειραιώς 138 έως τις 14 Φεβρουαρίου 2027.