Λέων Καράτσαλος: «Βρισκόμαστε σε περίοδο εκρηκτικής ανάπτυξης στο κρασί»

leon-karatsalos-gaia-wines
ΠΕΜΠΤΗ, 21 ΙΟΥΛΙΟΥ 2022

Τo ήμισυ των GAIA Wines, ο κ. Λέων Καράτσαλος, μας μίλησε για το ελληνικό κρασί σε Ελλάδα και εξωτερικό, για τα δύσκολα χρόνια του lockdown και για τις φωτεινές ημέρες που έρχονται στον οινικό κόσμο.

Η GAIA Wines μετρά πλέον 25 χρόνια στην παραγωγή κρασιού, με διεθνή παρουσία σε περισσότερες από 30 χώρες σε Ευρώπη, Αμερική, Ασία και Ωκεανία, διατηρώντας δύο αμπελώνες, στη Σαντορίνη και το Κούτσι της Νεμέας.

Μέσα σε αυτά τα 25 χρόνια έχει περάσει περάσει πολλές δημιουργικές περιόδους στην προσπάθειά της να εξερευνήσει τις δύο κορυφαίες ελληνικές ποικιλίες, το Ασύρτικο και το Αγιωργίτικο, όπως και πολλές αναποδιές, με τελευταία και πιο ισχυρή αυτή της πανδημίας και των lockdown. Παραμένει, ωστόσο, πιστή στην αποστολή της, που είναι κάθε χρόνο η οινική απόλαυση να σημειώνει ανοδική πορεία και η εμπειρία του κρασιού να γίνεται πιο δυνατή και αξιομνημόνευτη.

Για όλη αυτή την πορεία των 25 χρόνων, τις δυσκολίες, τους στόχους και το όραμα στην παραγωγή κρασιού, μας μίλησε ο κ. Λέων Καράτσαλος, Γεωπόνος Α.Π.Θ., ο οποίος μαζί με τον κ. Γιάννη Παρασκευόπουλο, Γεωπόνο Α.Π.Θ. και Διδάκτορα Οινολογίας του Πανεπιστημίου Bordeaux II, αποφάσισαν να γράψουν το 1994 τη δική τους ιστορία στο κρασί αυτού του τόπου, η οποία έμελλε να φτάσει μέχρι τα πέρατα της γης.

Πάμε πίσω στο 1994. Πώς ξεκίνησε η ιστορία της GAIA και πώς επιλέξατε τα οινοποιεία και τις ποικιλίες όσον αφορά την παραγωγή των κρασιών σας; Ποια είναι αυτά τα στοιχεία που διαφοροποιούν το κρασί σας;
Για εμάς ήταν στρατηγική απόφαση από τη στιγμή που ξεκινήσαμε πριν 25 χρόνια με δυο ελληνικές σπουδαίες ποικιλίες, το Ασύρτικο από τη Σαντορίνη και το Αγιωργίτικο από τη Νεμέα και πάνω σε αυτό στήθηκε και όλη η στρατηγική της εταιρίας. Την εποχή που ξεκινήσαμε, το 1994, το ελληνικό κρασί ήταν παντελώς άγνωστο στο εξωτερικό και το μόνο κρασί που γνώριζαν εκτός συνόρων ήταν η ρετσίνα. Πλέον, με πρωτοπόρους εμάς, το Ασύρτικο της Σαντορίνης είναι πια trend σε πολύ μεγάλες και σημαντικές αγορές και στη συνέχεια ακολουθεί και το Ασύρτικο της υπόλοιπης Ελλάδας, λόγω του ότι στήθηκε ήδη το brand, παρ’ όλο που είναι τελείως διαφορετικό σαν προϊόν. Από τη στιγμή που στήθηκε το όνομά του, βλέπουμε πολύ μεγάλη ζήτηση σε όλες τις κατηγορίες του Ασύρτικου –και της Σαντορίνης και της ενδοχώρας. Αυτή ήταν η στρατηγική μας θέση από την πρώτη στιγμή και αποδείχθηκε τελικά πολύ σωστή. Όλα αυτά τα χρόνια είχαμε πολύ μεγάλη ανάπτυξη στο εξωτερικό, μικρότερη στην Ελλάδα και θεωρώ ότι βοηθήσαμε καθοριστικά στην αλλαγή της εικόνας του μέσου καταναλωτή στο εξωτερικό σε σχέση με το ελληνικό κρασί. Τώρα πια το Ασύρτικο το γνωρίζουν οι πάντες και το Αγιωργίτικο αρχίζουν και το γνωρίζουν ολοένα και περισσότεροι.

Βγαίνοντας από τα χρόνια του lockdown, πώς πήγε το ελληνικό κρασί τα χρόνια της πανδημίας;
Στη διάρκεια της πανδημίας υπήρχε μια σοβαρή πτώση και στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Ωστόσο, είχαμε υποστήριξη από την κυβέρνηση και πέρασε «αναίμακτα» η περίοδος αυτή. Πλέον, όμως, ζούμε μια περίοδο εκρηκτικής ανάπτυξης των πωλήσεων.

Πώς βλέπετε να διαμορφώνεται το ελληνικό κρασί τα τελευταία χρόνια σε Ελλάδα και εξωτερικό;
Το εμφιαλωμένο κρασί κυριαρχεί πλέον έναντι του χύμα και στην Ελλάδα, αλλά και στις εξαγωγές στο εξωτερικό. Αυτό φαίνεται και από τη μέση τιμή πώλησης που βλέπουμε ότι ανεβαίνει σημαντικά. Παρότι σε ποσότητες δεν είναι μεγάλη η διαφορά, δηλαδή ανά χώρα έχουμε μικροδιακυμάνσεις, η έμφαση δίνεται στη μέση τιμή πώλησης που ανεβαίνει και δείχνει ότι το εμφιαλωμένο κερδίζει χώρο στο εξωτερικό. Αυτό είναι σε εμάς πολύ ορατό γιατί είμαστε εστιασμένοι στο εμφιαλωμένο και οι αγορές του εξωτερικού έχουν εντυπωσιακή άνοδο.

Τι απήχηση έχει το ελληνικό κρασί στο εξωτερικό; Θεωρείτε γενικότερα ότι προβάλλεται αρκετά;
Για να είμαστε ειλικρινείς, ακόμα η Ελλάδα είναι σχεδόν κάτω από το ραντάρ των ανταγωνιστικών χωρών. Δεν συγκρινόμαστε με τις ανταγωνίστριες χώρες όπως η Αργεντινή ή η Αυστραλία. Είναι πολύ μικρές οι ποσότητες του ελληνικού κρασιού, αλλά παρ’ όλ’ αυτά είμαστε πια στον χάρτη. Η απήχηση του ελληνικού κρασιού είναι μια εικόνα που προβάλλεται γενικότερα από τα μέσα, ωστόσο θα ήθελα να περάσω το μήνυμα να μην αυτοθαυμαζόμαστε ότι είμαστε σούπερ και καταπληκτικοί, δεν είμαστε ακόμη αυτό ως χώρα. Πάμε να μπούμε στον παγκόσμιο χάρτη με βήματα που γίνονται σταδιακά και σιγά-σιγά όλα αυτά τα χρόνια. Επίσης συμμετέχουμε στα κλαδικά όργανα, δηλαδή στον Σύνδεσμο Ελληνικού Οίνου και στην Εθνική Διεπαγγελματική Οργάνωση Οίνου και Αμπέλου, στις οποίες είμαι και στα διοικητικά συμβούλια, και έχουμε κάνει όλοι οι συμμετέχοντες μια πολύ σοβαρή προσπάθεια για να στήσουμε στρατηγικό σχέδιο του ελληνικού κρασιού και είναι αυτό που θα φέρει το αποτέλεσμα. Κάνουμε δράσεις οργανωμένες, έχουμε καταφέρει να συνεννοηθούμε ακόμη και με τους συνεταιριστές στα θέματα προώθησης κι όχι μόνο, με αποτέλεσμα να έχουμε στον χώρο μια σοβαρή εξέλιξη, που αποτελεί ένα πολύ σημαντικό όπλο για την παρουσία της Ελλάδας στις διάφορες αγορές και την υποστήριξη του ελληνικού κρασιού παγκοσμίως. Εμείς και άλλες επιχειρήσεις του κλάδου που έχουμε εμπειρία και εικόνα του τι συμβαίνει στην αγορά του εξωτερικού, γνωρίζουμε τους τρόπους που θα πρέπει να το προωθήσουμε. Αυτό καταφέραμε με το στρατηγικό σχέδιο και το περάσαμε και στους υπόλοιπους που δεν το γνώριζαν. Βλέπουμε, λοιπόν, ότι σιγά-σιγά πάρα πολλές οινοποιίες μικρότερες και μεγαλύτερες, μπαίνουν στο κλίμα, ενημερώνονται και συμμετέχουν στις δράσεις. Είμαστε, δηλαδή, στον σωστό δρόμο, αλλά παραμένουμε στην αρχή. Είμαστε πολύ μικροί, σε επίπεδο που συγκρινόμαστε με την Αυστρία και ως ένα βαθμό έχουμε δει πώς κινούνται εκεί και κάνουμε κι εμείς τις ανάλογες ενέργειες. Είναι διαφορετικό να είσαι μια τεράστια οινοπαραγωγική χώρα όπως η Χιλή ή η Αργεντινή. Έχει σημασία αυτό γιατί η επέμβαση στην παγκόσμια αγορά, επειδή τα νούμερα είναι πολύ μικρά, δεν μπορεί να είναι πολύ σημαντική. Παρ’ όλ’ αυτά εμείς καταφέρνουμε σαν Ελλάδα να τονίζουμε την παρουσία μας με όπλο το Ασύρτικο και στη συνέχεια τις άλλες ποικιλίες, με τα βήματα να γίνονται στη σωστή κατεύθυνση και να φέρνουν αποτελέσματα.

Τα κρασιά σας ταξιδεύουν πραγματικά σε όλο τον κόσμο, απ’ άκρη σ άκρη, με οδηγό το Ασύρτικο. Σε ποιες χώρες διακρίνετε τη μεγαλύτερη ζήτηση;
Το Ασύρτικο ουσιαστικά στήθηκε από εμάς στην Αμερική, πρώτα στα wine bars της Νέας Υόρκης περίπου το 2000 και σιγά-σιγά αυτό άρχισε να απλώνεται. Οι μεγαλύτερες αγορές που πραγματικά έχουν ενδιαφέρον για το εμφιαλωμένο κρασί είναι βεβαίως η Αμερική σαν πρώτη αγορά, μια μεγάλη και υγιής αγορά με καταναλωτές που έχουν τη δυνατότητα να αγοράσουν και πιο ακριβά κρασιά. Κατά συνέπεια, όλοι προσπαθούν να πουλήσουν εκεί. Έπειτα από κάποια χρόνια βλέπουμε ότι υπάρχει μεγάλη ανάπτυξη σε όλες τις εταιρίες με τον έναν ή τον άλλο τρόπο κι εμείς διατηρούμε συνεργασία με ένα πολύ μεγάλο δίκτυο της Αμερικής, όπου διαθέτουμε τα προϊόντα μας σε λογικές τιμές, κάτι που είναι πολύ σημαντικό. Η παγκόσμια αγορά δεν είναι σαν την ελληνική και ο ανταγωνισμός στηρίζεται στο value for money. Εμείς σαν GAIA έχουμε την εμπειρία στο εξωτερικό, έχουμε προσδιορίσει τις τιμές μας σε σωστό επίπεδο κι έτσι έχουμε πολύ μεγάλο αποτέλεσμα, παρουσιάζοντας την εκρηκτική ανάπτυξη που σας έλεγα πριν και στην Αμερική, αλλά και στην Αγγλία. Εμείς έχουμε 3η αγορά τη Νορβηγία, 4η την Αυστραλία και από εκεί και πέρα πουλάμε σχεδόν σε όλες τις ανεπτυγμένες χώρες του κόσμου. Έχουμε και μια ιδιαιτερότητα που είναι επιλογή της εταιρίας και προσωπικά δική μου: συνεργαζόμαστε με ντόπιους χονδρέμπορους. Δεν προσπαθούμε να κατακτήσουμε τους Έλληνες μετανάστες. Μέχρι πριν μερικά χρόνια και ακόμη και τώρα, η μεγαλύτερη αγορά για το ελληνικό κρασί ήταν η Γερμανία, αλλά με μια σημείωση: όλο το ελληνικό κρασί οδηγείται στους έλληνες εμπόρους με αποτέλεσμα να διακινείται στα ελληνικά εστιατόρια. Αν πάτε στη Γερμανία, δεν θα μπορέσετε να βρείτε ελληνικό κρασί στα γερμανικά εστιατόρια, που σημαίνει ότι δεν έχουμε ακόμη καταφέρει να διεισδύσουμε στον γερμανό καταναλωτή, το οποίο είναι και το ζητούμενο. Εμείς, λοιπόν, κάναμε από την αρχή αυτή την επιλογή, που σημαίνει ότι για εμάς η Γερμανία είναι μικρή αγορά γιατί επιλέξαμε να συνεργαστούμε με καταναλωτές και ντόπια δίκτυα διανομής. Αυτός μας έχει δώσει προβάδισμα, γιατί όπου έχουμε καταφέρει να τοποθετηθούμε, πραγματοποιούμε κανονική πώληση στον ντόπιο καταναλωτή κι όχι μόνο στην ελληνική κοινότητα. Για εμάς είναι πολύ σημαντικό αυτό. Παλιότερα, όταν πήγαινες να πουλήσεις κρασί σε ένα καλό εστιατόριο οπουδήποτε στον κόσμο, δεν γνώριζαν καν ότι υπάρχει ελληνικό κρασί αν το εστιατόριο δεν ήταν ελληνικό. Τώρα έπειτα από 25 χρόνια, τα πράγματα είναι πολύ καλύτερα. Στήνεται το brand του ελληνικού κρασιού.     

Πιο συγκεκριμένα, τι ενέργειες κάνετε στο εξωτερικό για την προώθηση του ελληνικού κρασιού;
Οι ενέργειες που κάνουμε δεν είναι κάτι που ανακαλύψαμε εμείς. Είδαμε τι κάνουν οι ανταγωνίστριες χώρες και τα υιοθετήσαμε. Ενέργειες σε επίπεδο χώρας όπως η δημιουργία γραφείων οίνου, προγράμματα προβολής και προώθησης που συγχρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις επιχειρήσεις, winemaker dinners, επισκέψεις αγοραστών στην Ελλάδα από διάφορες χώρες, influencers, wine writers κ.ο.κ. για να γνωρίσουν τις ελληνικές ποικιλίες από κοντά. Κάνουμε εμπορικές εκδηλώσεις και επισκέψεις στο εξωτερικό και άλλες παρόμοιες ενέργειες, που είναι συγκεκριμένες για όλους.

Ποιο είναι το δικό σας όραμα για την Gaia;
Εμείς κάναμε τη δύσκολη δουλειά όλα αυτά τα χρόνια, δηλαδή να βγάλουμε το ελληνικό κρασί από την αφάνεια. Ωστόσο, για εμάς δεν υπάρχει ζωή χωρίς εξέλιξη και βελτίωση. Ο δρόμος είναι πολύ μεγάλος μπροστά μας. Ξεκινήσαμε από πολύ χαμηλά κι έχουμε κάνει τα πιο δύσκολα βήματα. Τώρα που βλέπουμε την επιχείρηση να μεγαλώνει και να διογκώνεται η δυνατότητα της αγοράς, η μεταφορά σε μια μεγαλύτερη διάσταση της εταιρίας είναι σίγουρα πρόκληση και κρύβει αγωνία. Τώρα είμαστε στη φάση που θα περάσει σιγά-σιγά στην επόμενη γενιά. Εμείς οι μεγαλύτεροι θα φύγουμε και θα έρθουν οι νεότεροι και θα πρέπει όχι μόνο να απολαύσουν αυτά που κάναμε εμείς, αλλά να τα κάνουν ακόμη πιο καλά, να προχωρήσουν. Πιστεύω ότι σαν εταιρία έχουμε φοβερή δυναμική και αν συνεχίσουμε έτσι με την ίδια διάθεση, όρεξη και αγάπη, νομίζω ότι η GAIA θα είναι μια από τις εταιρίες που θα αφήσουν πραγματικά ιστορία στην ελληνική παραγωγή και το ελληνικό όνομα. Εφόσον τα παιδιά μας είδαν το πάθος με το οποίο εμείς φτιάξαμε αυτό που φτιάξαμε, αυτό τους μεταφέρεται σε ένα βαθμό. Είμαι αισιόδοξος ότι υπάρχει πολύς δρόμος και θα πάει πολύ καλά και η επόμενη γενιά.  

Πείτε μας για τον Θαλασσίτη που δόθηκε και στον διαγωνισμό μας και κρύβει μια ιδιαίτερη διαδικασία στην παραγωγή του.
Ο Θαλασσίτης είναι ουσιαστικά το πρώτο brand name που φτιάξαμε, νοικιάζοντας μια δεξαμενή με τον συνέταιρό μου το 1994 σε ένα άλλο οινοποιείο στη Σαντορίνη, όπου βγάλαμε 10 χιλιάδες φιάλες και τις πουλήσαμε πόρτα-πόρτα. Έτσι στήθηκε το όνομα του Θαλασσίτη. Είναι το κρασί που έστησε το όνομα της Σαντορίνης στην Αμερική. Είναι πραγματικά μια έκπληξη για όσους δεν γνωρίζουν τα ελληνικά κρασιά, ανήκει στην κατηγορία των mineral wines με πολύ ιδιαίτερα χαρακτηριστικά όπως υψηλή οξύτητα και ορυκτότητα, το οποίο του δίνει τη δυνατότητα να ταιριάζει με πολλά διαφορετικά φαγητά. Εμείς, για παράδειγμα, πίνουμε τον Θαλασσίτη ακόμη και με φρικασέ, όσο περίεργο κι αν ακούγεται για λευκό κρασί. Ήταν τόσο χαρισματική αυτή η ποικιλία όταν καλλιεργήθηκε στη Σαντορίνη, που ξεπερνά κάθε όριο –γι’ αυτό και έγινε τόσο μεγάλη επιτυχία, όχι μόνο της GAIA, αλλά και όλου του ελληνικού αμπελώνα. Ο Θαλασσίτης είναι η πιο καθαρή, απλή έκφραση του αμπελώνα της Σαντορίνης, γι’ αυτό και συνεχίζει να είναι το μεγαλύτερο brand από τα προϊόντα που παράγουμε, παρά το ότι παράγουμε πολλά.

Με αφορμή το καλοκαίρι, ποιο από τα κρασιά GAIA θα προτείνατε και με τι θα το ταιριάζατε;
Εμείς οι άνθρωποι του κρασιού, πίνουμε όλα τα κρασιά με όλες τις συνθήκες, όλες τις εποχές. Ζούμε όλη μας τη ζωή με το κρασί και κάνουμε πολύ ιδιαίτερους συνδυασμούς, αφού μπορεί να πιούμε και ένα κόκκινο με ψάρια. Αν θα μιλούσα, όμως, πραγματικά για κάτι εκτός από τον Θαλασσίτη, θα σας έλεγα ότι βγάζουμε και ένα Μοσχοφίλερο πια, με άγρια ζύμωση, ένα ιδιαίτερο και μοναδικό προϊόν. Είναι ένα Μοσχοφίλερο που δεν είχε βγει ποτέ ξανά με αυτό τον τρόπο, με υψηλή οξύτητα, αρωματική ισορροπία και πάρα πολύ καλή δομή. Θα πρότεινα, λοιπόν, σε όσους ψάχνουν να βρουν κάτι καινούργιο, να το δοκιμάσουν. Είναι μια ξεχωριστή εμπειρία και αποδεικνύει ότι αν έχεις την εμπειρία και το μεράκι να ψάξεις να οινοποιήσεις μια ποικιλία με διαφορετικούς τρόπους, θα δεις ότι υπάρχουν πολλοί δρόμοι.

ΤΖΟΥΛΙΑ ΤΑΣΩΝΗ
[email protected]