Περισσότερο πράσινο, δροσερές γειτονιές και δημόσιοι χώροι για τους κατοίκους της. Η Αθήνα του μέλλοντος βρίσκεται στο επίκεντρο νέων προτάσεων, με τους ειδικούς να προειδοποιούν παράλληλα για τους κινδύνους της υπερβολικής τουριστικής ανάπτυξης.

Η Αθήνα έχει μια ξεχωριστή γοητεία: αρχαία μνημεία δίπλα σε σύγχρονα κτίρια, πολυσύχναστους δρόμους, μικρά καταστήματα και γειτονιές που διατηρούν ακόμη τον δικό τους ρυθμό. Πώς, όμως, μπορεί να παραμείνει μια ζωντανή πόλη για τους κατοίκους της, ενώ παράλληλα γίνεται όλο και πιο δημοφιλής τουριστικός προορισμός; Στο συνέδριο «Διάλογοι για την Αθήνα: Από τον μύθο στη σύγχρονη πόλη» που πραγματοποιήθηκε πριν λίγες ημέρες, κορυφαίοι αρχιτέκτονες και ειδικοί στον αστικό σχεδιασμό παρουσίασαν τις ιδέες τους για το μέλλον της πρωτεύουσας, από την αντιμετώπιση της ζέστης μέχρι τη δημιουργία γειτονιών όπου οι καθημερινές ανάγκες καλύπτονται σε απόσταση λίγων λεπτών.

Ο κίνδυνος να γίνει η Αθήνα μια πόλη μόνο για τουρίστες
Ο Ιταλός αρχιτέκτονας Massimiliano Fuksas έθεσε στο επίκεντρο την ανάγκη για προσιτή κατοικία και δημόσιους χώρους που ενισχύουν την κοινωνική ζωή. Αναφερόμενος στην Αθήνα, σημείωσε: «Η Αθήνα αλλάζει, αλλά είναι όμορφη, πραγματικά όμορφη. Τη θυμάμαι πολλά χρόνια πριν. Είναι καθαρή, είναι διαφορετική». Προειδοποίησε, ωστόσο, για τις συνέπειες της υπερβολικής τουριστικής ανάπτυξης, φέρνοντας ως παράδειγμα τη Ρώμη, όπου, όπως είπε, οι πλατείες έχουν χάσει μέρος του κοινωνικού τους ρόλου και έχουν γεμίσει επισκέπτες, αναφέροντας ότι στο ιστορικό κέντρο ο αριθμός των κατοίκων έχει μειωθεί από 2 εκατομμύρια σε 1,3 εκατομμύρια. «Ο τουρισμός είναι μια πολύ επικίνδυνη στιγμή. Πρέπει να προσέχετε», τόνισε, υπογραμμίζοντας ότι μια πόλη δεν πρέπει να λειτουργεί αποκλειστικά για όσους την επισκέπτονται.

Μπουκαμβίλιες και περισσότερο πράσινο για λιγότερη ζέστη
Μια από τις πιο ενδιαφέρουσες προτάσεις για την Αθήνα του μέλλοντος παρουσίασε ο αρχιτέκτονας τοπίου Bas Smets, μέσα από τη μελέτη «Cooling Athens», την οποία εκπόνησε με φοιτητές του στο Χάρβαρντ. Η ιδέα είναι να δημιουργηθούν πράσινες «οροφές» πάνω από τους δρόμους, με μπουκαμβίλιες που θα προσφέρουν σκιά χωρίς να απαιτούν τον χώρο μεγάλων δέντρων. Παράλληλα, η συγκέντρωση και αξιοποίηση του νερού της βροχής θα μπορούσε να βοηθήσει τη βλάστηση να επιβιώσει σε μια πόλη που δοκιμάζεται ολοένα περισσότερο από τις υψηλές θερμοκρασίες. Ο Smets υπογράμμισε τη σημασία της διαχείρισης του νερού, σημειώνοντας: «Είναι σημαντικό να μπορούμε να συγκεντρώνουμε και να χρησιμοποιούμε το νερό, καθώς η περίοδος βροχών θα περιορίζεται στο μέλλον».

Η αυθεντικότητα που κάνει την Αθήνα ξεχωριστή
Για την αρχιτέκτονα Αλεξάνδρα Δαλιάνη, η γοητεία της Αθήνας βρίσκεται και στις αντιφάσεις της. Οι κατοικίες, τα γραφεία, τα καταστήματα, οι σχολές και τα συνεργεία συνυπάρχουν, κρατώντας ζωντανές τις καθημερινές λειτουργίες της πόλης. «Αυτό εννοούμε όταν μιλάμε για αυθεντικότητα», σημείωσε, εξηγώντας γιατί η Αθήνα μπορεί να προσελκύει επισκέπτες χωρίς να διαθέτει την εικόνα μιας συμβατικά όμορφης ευρωπαϊκής πρωτεύουσας. Η ίδια επισήμανε, ωστόσο, ότι η κλιματική αλλαγή κάνει τη ζωή στην πόλη δυσκολότερη, ιδιαίτερα το καλοκαίρι, ενώ η εξάπλωση των τουριστικών επιχειρήσεων απειλεί να εκτοπίσει άλλες δραστηριότητες της καθημερινότητας. Παράλληλα, υπενθύμισε ότι η αρχιτεκτονική δεν αρκεί από μόνη της για να αντιμετωπίσει το στεγαστικό πρόβλημα.

Μια γειτονιά όπου όλα βρίσκονται σε απόσταση 15 λεπτών
Μπορεί η καθημερινότητα στην Αθήνα να γίνει πιο εύκολη, με τις βασικές υπηρεσίες, τα καταστήματα και τους χώρους αναψυχής κοντά στο σπίτι; Αυτή είναι η ιδέα πίσω από την «πόλη των 15 λεπτών», την οποία παρουσίασαν ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας και ο Carlos Moreno, ένας από τους βασικούς θεωρητικούς του μοντέλου. Ο Moreno υποστήριξε ότι η προσέγγιση αυτή δεν πρέπει να αφορά μόνο προνομιούχες γειτονιές. «Η πόλη των 15 λεπτών είναι για όλους», τόνισε, επισημαίνοντας ότι χρειάζονται δημόσιες πολιτικές ώστε οι βελτιώσεις στις γειτονιές να μη συνοδεύονται από υψηλότερο κόστος κατοικίας και κοινωνικό αποκλεισμό. Στις προτάσεις του περιλαμβάνονται περισσότεροι πράσινοι διάδρομοι, πάρκα τσέπης, ενίσχυση της βλάστησης και λιγότερος χώρος για τα αυτοκίνητα, με θέσεις στάθμευσης να μετατρέπονται σε μικρές οάσεις πρασίνου.

Το κοινό μήνυμα των ειδικών είναι σαφές: η Αθήνα χρειάζεται να προσαρμοστεί στην κλιματική αλλαγή, να προσφέρει καλύτερες συνθήκες ζωής και να διατηρήσει τον κοινωνικό χαρακτήρα της. Γιατί η πραγματική γοητεία μιας πόλης δεν βρίσκεται μόνο στα μνημεία και στα αξιοθέατά της, αλλά και στο κατά πόσο παραμένει ένας τόπος όπου οι άνθρωποι μπορούν να ζουν, να συναντιούνται και να αισθάνονται ότι ανήκουν.