Το εγκαταλελειμμένο «UFO» της Βουλγαρίας: Ένα αλλόκοτο μνημείο στην κορυφή των Βαλκανίων
Σαν ένας γιγάντιος τσιμεντένιος δίσκος που προσγειώθηκε από άλλον πλανήτη και ξέμεινε στην κορυφή του όρους Μπούζλουντζα, το πιο αλλόκοτο σοβιετικό μνημείο της Ευρώπης ισορροπεί ανάμεσα στη φουτουριστική φαντασία και τη σκληρή ιστορική πραγματικότητα.
Αν βρεθείτε να οδηγείτε στην κεντρική Βουλγαρία και στρέψετε το βλέμμα σας προς την κορυφή του όρους Μπούζλουντζα, στα 1.432 μέτρα υψόμετρο, το πιθανότερο είναι να τρίβετε τα μάτια σας. Όχι, δεν πρόκειται για κάποια οπτική απάτη, ούτε για κάποιο διαστημικό σκάφος που ξέμεινε από καύσιμα και προσγειώθηκε στα Βαλκάνια. Αυτό το απόκοσμο τσιμεντένιο οικοδόμημα, που δικαιωματικά έχει κερδίσει το παγκόσμιο προσωνύμιο «το UFO των Βαλκανίων» λόγω του κυκλικού και φουτουριστικού του σχήματος, είναι το Μνημείο Μπούζλουντζα, ένα από τα πιο αλλόκοτα, γοητευτικά και ανατριχιαστικά απομεινάρια της κομμουνιστικής εποχής στην Ευρώπη.
Για τους λάτρεις του εναλλακτικού τουρισμού και του urban exploration, το κτίριο αυτό αποτελεί εδώ και χρόνια έναν θρυλικό προορισμό. Η ιστορία του, βέβαια, είναι πέρα για πέρα γήινη. Όλα ξεκίνησαν το 1974, όταν το Βουλγαρικό Κομμουνιστικό Κόμμα αποφάσισε να υψώσει ένα μνημείο-σύμβολο για να τιμήσει τη σοσιαλιστική συνάντηση που είχε γίνει κρυφά στο ίδιο βουνό το 1891. Χρειάστηκαν επτά χρόνια, χιλιάδες εργάτες, στρατιώτες και καλλιτέχνες, καθώς και τόνοι σκυροδέματος και χάλυβα για να ολοκληρωθεί αυτός ο φουτουριστικός «ιπτάμενος δίσκος», δίπλα στον οποίο ορθώνεται ένας επιβλητικός πύργος 70 μέτρων με δύο τεράστια κόκκινα αστέρια.

Όταν εγκαινιάστηκε με κάθε επισημότητα τον Αύγουστο του 1981, το εσωτερικό του έκοβε την ανάσα. Η κεντρική κυκλική αίθουσα ήταν καλυμμένη με περίτεχνα ψηφιδωτά 1.000 τετραγωνικών μέτρων, γεμάτα περίπλοκα μοτίβα και σύμβολα που αντανακλούσαν τη δόξα και τη δύναμη του καθεστώτος. Μόνο που η «αιωνιότητα» που υποσχόταν η αρχιτεκτονική του κράτησε μόλις οκτώ χρόνια.
Με την κατάρρευση του κομμουνισμού το 1989, οι πόρτες του Μπούζλουντζα έκλεισαν οριστικά και το μνημείο αφέθηκε στην τύχη του. Μέσα σε λίγες δεκαετίες, η λεηλασία, οι βανδαλισμοί και ο βαρύς βαλκανικός χειμώνας έκαναν τη δουλειά τους. Η οροφή υπέστη σοβαρές φθορές, τμήματα της επικάλυψής της αποκολλήθηκαν, τα πολύτιμα ψηφιδωτά καταστράφηκαν εν μέρει και το άλλοτε λαμπερό συνεδριακό κέντρο μετατράπηκε σε ένα θλιβερό, αλλά ταυτόχρονα μαγνητικό ερείπιο. Ένα ζωντανό μάθημα για το πώς η ιστορία μπορεί να προσπεράσει ακόμα και το πιο ακλόνητο μπετόν.

Σήμερα, αν και το εσωτερικό του παραμένει αυστηρά κλειστό για το κοινό για λόγους ασφαλείας, το Μπούζλουντζα συνεχίζει να προσελκύει φωτογράφους και ταξιδιώτες από κάθε γωνιά του πλανήτη. Παράλληλα, συντονίζεται πρωτοβουλία κυρίως από το Buzludzha Project Foundation, με τη συμμετοχή διεθνών συνεργατών και χρηματοδοτικών προγραμμάτων, για τη συντήρηση και τη διάσωση των εναπομεινάντων ψηφιδωτών του.
Είτε το δει κανείς ως ένα κομμάτι πολιτικής ιστορίας του 20ού αιώνα είτε ως ένα παρεξηγημένο αρχιτεκτονικό κομψοτέχνημα, το Μπούζλουντζα δεν αφήνει κανέναν ασυγκίνητο. Σήμερα, οι συστηματικές προσπάθειες συντήρησης και αποκατάστασης φιλοδοξούν να διασώσουν αυτό το μοναδικό μνημείο και να του δώσουν μια νέα ζωή, χωρίς να διαγράψουν το σύνθετο ιστορικό του παρελθόν. Μέχρι τότε, η επίσκεψη στην κορυφή του βουνού προσφέρει μια σπάνια ευκαιρία να αντικρίσει κανείς από κοντά ένα από τα πιο χαρακτηριστικά αρχιτεκτονικά ίχνη της κομμουνιστικής περιόδου στην Ευρώπη.
ΤΖΟΥΛΙΑ ΤΑΣΩΝΗ
[email protected]







