Είδαμε το «Τσέρνομπιλ-Ένα χρονικό του μέλλοντος»

tsernompil
ΠΕΜΠΤΗ, 25 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2021

Το βιβλίο της βραβευμένης με Νόµπελ Λογοτεχνίας Σβετλάνα Αλεξίεβιτς μεταφέρεται στη σκηνή του Θεάτρου του Νέου Κόσμου.

Είναι από τις πιο τρομακτικές και ακραία βίαιες ιστορίες. Και είναι αληθινή, και αρκετά σύγχρονη. Όπως και να προσεγγίσει κανείς την ιστορία της έκρηξης του πυρηνικού αντιδραστήρα στο Τσέρνομπιλ, το αποτέλεσμα είναι πάντα το ίδιο: δέος μπροστά στην οδύνη και την ανθρώπινη φρίκη. Μια φρίκη που δεν είχε προηγούμενο, αλλάζοντας ριζικά τον κόσμο.

Όταν βασιστείς όμως στο βιβλίο της Σβετλάνα Αλεξίεβιτς, η προσέγγιση οφείλει να έχει τον χαρακτήρα του ντοκουμέντου, της καταγραφής, της μαρτυρίας. Αυτά τα στοιχεία χαρακτηρίζουν τη δουλειά της, όχι μόνο στο «Τσέρνομπιλ: Το χρονικό του μέλλοντος» αλλά σε όλα τα της τα έργα. Την ενδιαφέρει πώς βιώνει την Ιστορία ο απλός άνθρωπος, είτε είναι στο κέντρο της τραγωδίας είτε λίγο πιο πέρα που άκουσε τα «σκάγια».

Στο βιβλίο συγκεντρώνονται δεκάδες μαρτυρίες ανθρώπων γύρω από το Τσέρνομπιλ. Στην παράσταση του Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου ακούμε τις 16 από αυτές, που επέλεξε η Κοραλία Σωτηριάδου (Δραματουργία).

Και κάπως έτσι ο σκηνοθέτης για δεύτερη φορά φέτος, μετά την «Τριλογία των Λήμαν Μπράδερς», ανεβάζει ένα έργο που βασίζεται στην αφήγηση. Το έναυσμα για να ξεκινήσουν οι μαρτυρίες δίνεται με την πρόφαση της δημιουργίας ενός μουσείου Τσέρνομπιλ, γι’ αυτό και εύστοχα η σκηνή (Σκηνικό – Βίντεο: Παντελής Μάκκας) ντύνεται ελαφριά με μερικές καρέκλες, ένα στοιβαγμένο σωρό από παπούτσια (σύμβολο ίσως της εξάλειψης της σάρκας) και μερικές μπομπίνες (ευθεία αναφορά στην λειτουργία της καταγραφής των ιστοριών). Το πίσω μέρος κοσμεί ένα βίντεο που μας μπάζει στο έργο με ένα κομμάτι από την ιστορία μίας κοπέλας η οποία μιλάει στα ρώσικα (Αρετή Σεϊνταρίδου).

Alex Kat

Στην πορεία το βίντεο χρησιμοποιείται με εγκράτεια και διακριτικά, συνοδεύοντας ή φωτίζοντας κατά περίπτωση τους ήρωες που βγαίνουν στη σκηνή. Ήρωες που δεν αλληλεπιδρούν μεταξύ τους, καθώς τηρείται η δομή του βιβλίου: κεντρικό ρόλο έχει ο λόγος και το κοινό ακούει τις μαρτυρίες των ηρώων.

Πάνω στη σκηνή βλέπουμε ανθρώπους αποπροσανατολισμένους, παρασυρμένους στη δίνη του πρωτοφανούς, αποστασιοποιημένους από τη συμφορά και το συναίσθημα, αναδιαμορφωμένους από την εμπειρία, ανίκανους να αντιληφθούν το μέγεθος της καταστροφής και το ανεξήγητο των γεγονότων. Βλέπουμε την ίδια τραγωδία από διαφορετικές πλευρές. 

Από την ομάδα ξεχωρίζουν οι ερμηνείες που κρατούν μια απόσταση από το συναίσθημα (Στέλιος Μάινας, Γιάννης Λεάκος) αλλά την παράσταση κλέβει η Πηνελόπη Τσιλίκα, που στα χέρια της πέφτουν από τις πιο δυνατές ιστορίες. Και φροντίζει να σε κάνει να μην μπορείς να τις ξεχάσεις.

Συμπερασματικά, η παράσταση ακολουθεί το πνεύμα του βιβλίου, δείχνοντας σεβασμό στις εμπειρίες και τη μνήμη των ανθρώπων που βίωσαν την καταστροφή. Υιοθετεί μια γραμμική αφήγηση πολλών επεισοδίων, μια σύνθεση πολλών μικρών μονολόγων χωρίς ιδιαίτερη επεξεργασία (χρησιμοποιούνται αυτούσιες οι αφηγήσεις του βιβλίου).

Το μόνο που μπορείς να της προσάψεις είναι η απουσία δράσης ή η μεγαλύτερη παρουσία των υπόλοιπων αφηγηματικών μέσων, που ανανεώνουν τη ροή της θεατρικής ερμηνείας και «ξεκουράζουν» το θεατή.

Βέβαια καταλαβαίνουμε την επιλογή του Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου, ειδικά αν αναλογιστούμε ότι ο ίδιος έχει εξηγήσει ότι ενδιαφέρεται για το αφηγηματικό θέατρο που μεταφέρει στη σκηνή τη μαρτυρία και τον λόγο ενός απλού ανθρώπου. «Με ενδιαφέρει να υπάρχει μια ιστορία και το πώς εγώ θα μπω σε αυτή, όχι το πώς θα τη φέρω στα μέτρα μου. Αυτό είναι και παίδεμα να καταλάβεις την ιστορία όσο μπορείς καλύτερα. Θεωρώ τον συγγραφέα πιο έξυπνο από εμένα, αφού μου αρέσει το έργο του», έχει δηλώσει χαρακτηριστικά.

Συντελεστές της παράστασης
Σκηνοθεσία: Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος
Μετάφραση: Ορέστης Γεωργιάδης
Δραματουργία: Κοραλία Σωτηριάδου
Σκηνικό – Βίντεο: Παντελής Μάκκας
Μουσική: Σταύρος Γασπαράτος
Επιμέλεια κίνησης: Σεσίλ Μικρούτσικου
Κοστούμια: Βασιλική Σύρμα
Σχεδιασμός φωτισμών: Αλέκος Αναστασίου
Βοηθός σκηνοθέτη: Μαρία Παπαλέξη
Βοηθός σκηνογράφου: Άννα Μπίζα

Ερμηνεύουν οι ηθοποιοί: Στέλιος Μάινας, Μαρία Κατσιαδάκη, Πηνελόπη Τσιλίκα, Δαυίδ Μαλτέζε, Γιάννης Λεάκος. Συμμετέχει μέσω βίντεο η Αρετή Σεϊνταρίδου.

Info
Θέατρο του Νέου Κόσμου
Διάρκεια παράστασης: 120 λεπτά
Έναρξη: Τετάρτη 10 Νοεμβρίου 2021 
Μέρες και Ώρες Παραστάσεων: Τετάρτη: 20:00, Πέμπτη: 20:30, Παρασκευή: 20:30, Σάββατο: 20:30, Κυριακή: 18:00  
Τιμές εισιτηρίων: 20€ κανονικό, 17€ μειωμένο (ισχύει για φοιτητές, άνεργους, άτομα άνω των 65 ετών, ΑΜΕΑ)

ΙΩΑΝΝΑ ΒΑΡΔΑΛΑΧΑΚΗ / [email protected]