Πώς μας συστήνει η Τατιάνα Άννα Πίττα την παράσταση «Ω παίδες Ελλήνων»;

o-paides-ellinon-paides-ellinon Elina Giounanli
ΤΡΙΤΗ, 08 ΜΑΡΤΙΟΥ 2022

Η Τατιάνα Άννα Πίττα, εκ των πρωταγωνιστών της παράστασης «Ω παίδες Ελλήνων» μας μιλά για τη συμμετοχή της, το παρελθόν της επαγγελματικής της καριέρας και τα μελλοντικά μας σχέδια.

Ας ξεκινήσουμε από την αρχή. Πού γεννήθηκες; Τι σπουδές έχεις κάνει; Πού ζεις σήμερα;
Γεννήθηκα στην Αθήνα. Οι γονείς μου επίσης, ο πατέρας νέα Ερυθραία και η μητέρα πρώτα Γαλάτσι και από τα 6 της έμεναν Γκύζη, παιδί του κέντρου. Η μητέρα του πατέρα μου ήταν μικρασιάτισσα, ο δε πατέρας του με καταγωγή μεν από Χίο και Τζια, αλλά γεννήθηκε Αθήνα. Οι γονείς της μητέρας μου κατάγονταν από Πάρνωνα και κάτι λίγο από Κεφαλονιά, αλλά γεννήθηκαν και μεγάλωσαν και οι δύο Ρωσία, κοντά στο Ναβαρασίσκ, δίγλωσσοι - ο παππούς μου μάλιστα έμενε εκεί μέχρι το 1924, που τότε ήταν ήδη 30 ετών. Μ' αυτά και μ' αυτά δεν έχω πουθενά αυτό που λέμε χωριό. Είναι περίεργο, μια μικρή αμηχανία, που δε με βρίσκει μόνο στις ανάλογες συζητήσεις για χωριά και για από πού και τίνος είσαι συ, αλλά και σε στιγμές μοναξιάς, εκεί που στοχάζεσαι το ποια είσαι και πού πας. Αλλά είχε και τα καλά του το να μην έχεις χωριό, με τους γονείς μου στις καλοκαιρινές διακοπές γυρίζαμε την Ελλάδα με πλοία και κτελ - στην οικογένειά μου δεν υπήρχε αμάξι. Εγώ μεγάλωσα νέα Σμύρνη και τα σαββατοκύριακα ανεβαίναμε στο σπίτι της γιαγιάς στη νέα Ερυθραία.

Η νέα Ερυθραία ήταν λίγο το χωριό μου, πιτσιρίκι θυμάμαι τα πεύκα απέναντι από το σπίτι μας, που στα μέσα του '80 ξεριζώθηκαν για να γίνουν εμπορικό κέντρο, όπως και τις κάμπιες που τις χάιδευα κι έβγαζα φουσκάλες. Είχαμε και κότες, όπως και κτήμα με ζαρζαβατικά στο Μορτερό. Λίγο πριν κλείσω τα 18 βρέθηκα Θεσσαλονίκη για σπουδές, χημικός στο Α.Π.Θ., έμεινα 5-6 χρόνια, μαζί και με ένα εξάμηνο στην Ολλανδία για Erasmus, πήρα το πτυχίο, όλα καλά, δεν πέρασα κι άσχημα στην επονομαζόμενη ερωτική πόλη, που έχει άτυπα κατοχυρώσει το συγκεκριμένο χαρακτηρισμό γιατί κάποτε, λέει, αποτελούσε κατεξοχήν προορισμό για σεξουαλικό τουρισμό. Σπουδές θεάτρου έκανα στη σχολή του Νέου Ελληνικού Θεάτρου-Γ.Αρμένη. Εν πάση περιπτώσει, εδώ και αρκετά χρόνια έχω έδρα Αθήνα, αλλά πού και πού πηγαινοέρχομαι εκτός χώρας.

Μικρή τι ήθελες να γίνεις;
Θυμάμαι διάφορα... Αρχαιολόγος, παλαιοντολόγος, ξεναγός, διερμηνέας, δημοσιογράφος, συγγραφέας, φιλόλογος. Είχα στο στενό μου περιβάλλον γυναίκες φιλολόγους, γι' αυτό μάλλον έτρεφα συμπάθεια για τον κλάδο. Και πιανίστας επίσης σκεφτόμουν. Δασκάλα πιάνου ήταν η άλλη γιαγιά μου, αυτή από Ρωσία, στα νιάτα της έπαιζε και ζωντανά κιόλας, νυχτερινή εργασία, έχει περάσει από ξενοδοχεία στο Κεφαλάρι, από το καζίνο στο Λουτράκι, από βωβό κινηματογράφο. Το πιάνο της κάποια στιγμή έφυγε από το σπίτι της στην Κυψέλη κι ήρθε σπίτι μας, έκανα μαθήματα για 10 χρόνια, πέρασα στην Ανωτέρα, συνέχισα για λίγο και έπειτα σταμάτησα, πανελλήνιες, δεν είχα το κουράγιο και τη διάθεση να μελετάω πιάνο 3-5 ώρες την ημέρα, όπως αναλογούσε δηλαδή στο επίπεδο όπου βρισκόμουν. Ηθοποιός δεν ήταν κάτι που είχα σκεφτεί ποτέ, αν και στα 10-11 ήμουν σε θεατρική ομάδα του δήμου Νέας Σμύρνης και το αγαπούσα πολύ, αισθανόμουν πολύ οικεία με την όλη διαδικασία. Θυμάμαι και την κυρία που οδηγούσε την ομάδα, τη Λεία Χατζοπούλου-Καραβία, μας είχε φέρει να παίξουμε ένα έργο δικό της, το  Λογοκριτή. Ένα γραφείο λογοκριτή στη διάρκεια της χούντας απ' όπου περνούσαν καλλιτέχνες που παρουσίαζαν τις προτάσεις τους για να περάσουν την αξιολόγηση, το είχαμε παίξει στο άλσος της Νέας Σμύρνης - ήδη από τότε εξημερωμένο τοπίο, παρέμενε όμως και άγριο, ή ίσως έτσι φαινόταν στα 11χρονα μάτια μου.

Elina Giounanli
Θυμάσαι τη στιγμή που αποφάσισες ότι θα ασχοληθείς με την υποκριτική; Υπήρξε κάποια αφορμή; Κάποια παράσταση που είδες; Κάποιο γεγονός;
Από τα 12 που άρχισα να βγαίνω μόνη μου σε Νέα Σμύρνη, έπειτα και σε Καλλιθέα και με τον καιρό στο κέντρο της Αθήνας, αγαπημένη μου έξοδος ήταν το σινεμά και να πω εδώ ότι, ήδη από τότε, δε με τράβαγαν και τόσο τα μπλοκμπάστερζ. Συνειδητοποιούσα τη σινεφίλ μου τάση, απλά δεν ήξερα να την ονοματίσω. Ευτυχώς δεν ήμουν μόνη σε αυτή τη διαδρομή, είχα φίλους-ες που το μοιραζόμασταν. Όσο ήμουν μαθήτρια, άρχισα περιστασιακά να παρακολουθώ και θέατρο. Ας πούμε στο Αμόρε βρέθηκα στα 14 πρώτη φορά. Πάντως ένοιωθα ολοκληρωμένη από την πλευρά του θεατή, δε μου είχε περάσει ποτέ από το μυαλό να μετακυλίσω στην άλλη. Έπειτα, έτσι ενδεικτικά, είχα δει Άμλετ και Αγαμέμνονα από την ομάδα Διπλούς Έρως, όσο ακόμη ήμουν φοιτήτρια στο χημικό και είχα μαγευτεί, αλλά και πάλι δεν εκδήλωσα την ανάγκη να εκφραστώ θεατρικά. Αργότερα, άμα τη επιστροφή μου από Θεσσαλονίκη σε Αθήνα, συγκεκριμένα την μέρα της επίσημης καθαυτής επιστροφής, πήγα χωρίς πολλή σκέψη, με οδηγό μάλλον την ησυχία των φρέσκων αποχωρισμών και της κούρασης μετά το ξενύχτι της κλινάμαξας ή την έξαψη της φυγόκεντρου, της εξόδου από έναν κύκλο, πήγα λοιπόν να πάρω πληροφορίες για μαθήματα στη σχολή του Γ.Αρμένη, που μόλις είχε ανοίξει στα Εξάρχεια και για την οποία είχα ακούσει από φίλους. Την ίδια μέρα έκανα και το πρώτο μου μάθημα. 8 Μαρτίου, με θυμάμαι να σκέφτομαι ότι ήταν η μέρα της γυναίκας. Αν δεν το έκανα εκείνη τη στιγμή, που μου προέκυψε αντανακλαστικά, ίσως να μην το έκανα ποτέ, το πιθανότερο είναι να έφευγα για μεταπτυχιακό συντήρησης έργων τέχνης στην Ισπανία, αυτή ήταν τότε η σκέψη μου, ήταν η εποχή που μάθαινα ισπανικά και φλαμένκο.

Ποιες είναι οι καλλιτεχνικές σου επιρροές;
Καταλαβαίνω ότι εύλογα τίθεται αυτή η ερώτηση σε ηθοποιό, αλλά προσωπικά δυσκολεύομαι να απαντώ ανάλογες ερωτήσεις, χίλια συγγνώμη. Μου βγαίνουν από το στόμα κάτι μακροσκελείς, ανομοιογενείς κατάλογοι, που ενδεχομένως θα γίνει κουραστικό και θα το μετανιώσετε.

Μίλησέ μου για το παράσταση που συμμετέχεις.
«Ω παίδες Ελλήνων» από τους 4Φρόνταλ, σε σκηνοθεσία Θανάση Ζερίτη, επιθεώρηση, κείμενα πρωτότυπα της ομάδας των οποίων επιμελήθηκε η Νεφέλη Μαϊστράλη. Καταπιανόμαστε με θέματα όπως είναι η ελληνική επικαιρότητα, ιστορία, μυθοπλασία, ταυτότητα, εμμονή, φαντασμαγορία, αυταπάτη, πίστη, ανάγκη, δυνατότητα. Η πρόθεση είναι να αναγνωρίσουμε την οργή, την απογοήτευση, τη θλίψη που συχνά μας προκαλεί η σύγχρονη πραγματικότητα με τον καθεστώτα τρόπο διαχείρισης των κοινών υποθέσεων και να τη μεταβολίσουμε σε μια πιο ανυψωτική ενέργεια, μεταδοτική στον κόσμο που έχουμε απέναντί μας, συχνά και σε γέλιο, κι έτσι να μας δυναμώσουμε, συντελεστές και κοινό, μιας και μαζί τα βιώνουμε όλα, εντός κι εκτός θεατρικού χώρου, ευελπιστώντας να αμβλύνουμε έτσι την απογοήτευση, τη θλίψη, αλλά όχι απαραίτητα και για την ακρίβεια, ιδανικά όχι την οργή.

Ποια η ιδιαιτερότητα του έργου; Και ποια η επικαιρότητά του;
Η μετωπικότητα, που από κατασκευής ορίζει το κοινό ως συμπαίχτη-ρια, θα μου πεις βέβαια ότι αυτό θα έπρεπε να θεωρείται αυτονόητο στο θέατρο αλλά συχνά οι επί σκηνής το ξεχνάμε, ε εδώ λοιπόν δεν μπορείς να το ξεχάσεις, είναι αναπόδραστο, αδιαπραγμάτευτο. Η δυναμική του σχέση με την επικαιρότητα, που μοιραία σε κρατά σε εγρήγορση σε ό,τι αφορά το κοινωνικοπολιτικό γίγνεσθαι, όχι ότι οι 4Φρόνταλ περίμεναν αυτή τη καλλιτεχνική συνθήκη για να μείνουν σε επαφή μαζί του, στην πραγματικότητα το αντίστροφο συνέβη. Η προβοκατόρικη πρόθεσή του, που προκύπτει από το όχι και τόσο ανώδυνο περιεχόμενο και τις όχι και τόσο συμπαθείς και ηρωικές μορφές που επιλέγουμε να υποδυθούμε και κατ' επέκταση να εργαλειοποιήσουμε προκειμένου να κινηθούν τα νοήματα. Έχει έρθει και κόσμος που ζορίζεται με ορισμένες προβληματικές που θέτουμε, αλλά θέλουμε να πιστεύουμε ότι στο τέλος της ημέρας το εκτιμά. Πάντως το κοινό στην αρχή της παράστασης προειδοποιείται, «οποιαδήποτε ομοιότητα με πραγματικά πρόσωπα και καταστάσεις είναι επίτηδες, για να συνεννοηθούμε».

Elina Giounanli
Σε τι φάση σε πέτυχε καλλιτεχνικά το lockdown;
Ο Μάρτης του 2020 με βρήκε σε δύο παραστάσεις, το Μύρτο του Π. Μάτεση στο Θέατρο του Νέου Κόσμου, πάλι με τους 4Φρόνταλ και σε σκηνοθεσία Θανάση Ζερίτη, όπως επίσης και σε μια παράσταση Μακμπέθ στο Rabbithole σε σκηνοθεσία Τ.Ράλλη, η οποία τότε μόλις είχε ξεκινήσει αλλά επανεκκίνησε αισίως τον Οκτώβρη του '21 και έτσι βρήκε το δρόμο, το χώρο, το σώμα και το κοινό της.

Πώς βίωσες την περίοδο της καραντίνας;
Πέρασα από διάφορα στάδια, νομίζω πάνω κάτω όπως όλοι κι όλες μας. Δε με καταρράκωσε, για να είμαι ειλικρινής, αλλά είχα την τύχη, χάριν στις παραγωγές που αναφέρω παραπάνω, να είμαι ασφαλισμένη τη στιγμή του πρώτου lock-down, οπότε και να δικαιούμαι εξαρχής αποζημίωση ειδικού σκοπού. Δυστυχώς ή ευτυχώς ανέκυψαν ζητήματα σχετικά με τις εργασιακές συνθήκες που θα έπρεπε να αντιμετωπίζονται ως αυτονόητα, ώστε η εργασιακή αλλά και φυσική μας ασφάλεια να μην καταλήγει να επαφίεται στην τύχη. Οπωσδήποτε πάντως, αν έχεις λυμένα τα θέματα που αφορούν κάποιες πολύ βασικές σου ανάγκες, πολύ πιο εύκολα χαλαρώνεις και απολαμβάνεις την απραξία ή την κινητικότητα και τη δημιουργικότητα ή ό,τι άλλο σε επισκέπτεται τις στιγμές της καραντίνας σου. Επίσης, δεν πέρασα την καραντίνα μόνη, ήμουν με τον σύντροφό μου και μας βγήκε σε καλό. Έζησα κι ορισμένες δημοιυργικές φάσεις των οποίων τα παραγόμενα έργα ακόμη και τώρα με συντροφεύουν, με απασχολούν, με ταϊζουν, ο αντίκτυπός τους καλά κρατεί. Κατά τα άλλα, πολλές βόλτες στα πάρκα και με τα ποδήλατα ως τη θάλασσα και με τον Φιλοπάππου να γίνεται η αυλή του σπιτιού μας.

Πώς οφείλουν οι άνθρωποι της Τέχνης να λειτουργήσουν και να δράσουν αυτή την περίοδο ώστε να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες και να μείνουν ζωντανοί;
Υπάρχουν διάφορες οπτικές υπό τις οποίες μπορεί να εξεταστεί το θέμα. Κυρίως αυτή του βιοπορισμού και αυτή των ποιοτικών χαρακτηριστικών της καλλιτεχνικής δημιουργίας. Όπως έχει ήδη εκφραστεί και σχεδόν απ' όλο τον καλλιτεχνικό χώρο, η πανδημία ξεμπρόστιασε τα μελανά σημεία του ως προς το σκέλος των εργασιακών σχέσεων και αυτό είναι ένα κεκτημένο που καλό είναι να μην το ξεχνάμε, τώρα που επαναλειτούργησαν τα θέατρα και γενικότερα οι καλλιτεχνικές παραγωγές. Ας παραμείνουμε όσο το δυνατόν διεκδικητικοί-ες και μάχιμοι-ες, γιατί συνεχώς μπροστά μας τα βρίσκουμε σε κάθε στάδιο της ύφεσης. Όσο για τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της καλλιτεχνικής δημιουργίας κι έρευνας, θα είναι πολύ ανησυχητικό και μάλλον λυπηρό το να μην της επιτρέψουμε να επηρεαστεί από την κοινωνικοπολιτική πραγματικότητα και τις συνεχιζόμενες κρίσεις που έχουμε βιώσει, να επιμένουμε να κάνουμε σα να μην υπάρχουν ή σα να μην υπήρξαν, έτσι που στο όνομα του βιοπορισμού ή της καλλιτεχνικής επιβίωσης - «με βλέπουν άρα υπάρχω - να ξεχαστούν κάποια βασικά διακυβεύματα που επιτέλους κατάφεραν να κυριαρχήσουν την άνοιξη του '20.

Ποιο είναι το πρώτο πράγμα που θα κάνεις όταν τελειώσει όλη αυτή η κατάσταση που έχει προκαλέσει η πανδημία;
Αυτά που λέγαμε τον πρώτο καιρό, τις αγκαλιές και τα φιλιά, τα έχω δώσει ήδη στους αγαπημένους και τις αγαπημένες μου που μου έλειψαν πολύ τότε, η απουσία τους στη ζωή μου ήταν εκκωφαντική, οπότε με το που χαλαρώσαμε λίγο, αντανακλαστικά αγκάλιαζα τον κόσμο που αγαπούσα. Από την άλλη έχει να κάνει και η δουλειά μας με ανάλογες δραστηριότητες και καταστάσεις, ιδρώτες, ζουμιά, δεν μπορείς να τα αποφύγεις. Εν πάση περιπτώσει, δεν ξέρω τι απάντηση να δώσω στην ερώτηση, δεν είμαι σίγουρη ότι θα τελειώσει όλη αυτή η κατάσταση, καθότι δε θεωρώ ότι πρόκειται μόνο για υγειονομική κρίση, αλλά ότι επιπλέον, με αφορμή την πανδημία αναδείχθησαν ακόμη περισσότερο οι παθογένειες της νεοφιλελεύθερης πολιτικής κατεύθυνσης που έχουμε πάρει συλλήβδην, είτε τη στηρίζουμε επίσημα είτε όχι. Εξυπακούεται βέβαια ότι συνεχίζω να ονειρεύομαι, ναι;

Επόμενα σχέδια;
Είμαι στη συντονιστική ομάδα του Φεστιβάλ Λυκαβηττού, του οποίου η τρίτη έκδοση λαμβάνει χώρα 6-7-8 Μαΐου στο λόφο του Λυκαβηττού. Επίσης αυτή την περίοδο ολοκληρώνουμε μαζί με τον Σ. Τσίκνα ένα ερευνητικό πρόγραμμα επιχορηγούμενο από το ΥΠ.ΠΟ.Α. με τον τίτλο Ερημοποίηση, που αφορά τη δημιουργία μιας επιτελεστικής διάλεξης (lecture-performance) με θέμα την περιβαλλοντική, κοινωνική και πολιτισμική ερημοποίηση στον ελλαδικό χώρο και δη στον ορεινό όγκο του Πηλίου. Ελπίζουμε να είμαστε σε θέση να την παρουσιάσουμε το καλοκαίρι του '22, έτσι όπως είχε αρχικά προγραμματιστεί. Αυτές οι δύο δραστηριότητες - που αμφότερες υλοποιούνται ως παραγωγές της Μαυρομιχάλη55 - με χαροποιούν ιδιαίτερα, αφενός με φέρνουν σε συνεργασία με πολύ ξεχωριστά κι αγαπημένα μου πρόσωπα, αφετέρου με φορτίζουν με επιπλέον ρόλους πέραν αυτού του ηθοποιού, πράγμα εποικοδομητικό και προκλητικό. Για τέλη Μάη συζητάμε και με την ομάδα Αδέσποτες Σκύλες, μήπως επιστρέψουμε με λίγο Βαλς των Βρόμικων Δρόμων στην πλατεία των Αγίων Αναργύρων, έξω από το Εμπρός. Εδώ να πω ότι θα ήθελα να επαναλάβουμε την παράσταση Αντόνιο ή το Μήνυμα της Λ. Αναγνωστάκη, από την Ορχήστρα των Μικρών Πραγμάτων και σε σκηνοθεσία Χ. Θεοδωρίδη, που παίχθηκε για 6 εβδομάδες στο βιομηχανικό χώρο ΠΛ.ΥΦ.Α. και προσωπικά δεν τη χόρτασα, το αυτό ισχύει για τον Μακμπέθ που ανέφερα παραπάνω. Και εννοείται ότι θα ήθελα να βρεθώ με τους Παίδες Ελλήνων εκτεθειμένους σε πλατείες και γειτονιές εκτός μητροπολιτικού κέντρου, αν μη τι άλλο εκτός του προστατευμένου χώρου Bios. Έχω την αίσθηση ότι αυτό το εφήμερο στοιχείο του θεάτρου που κάποτε έβρισκα πολύ γοητευτικό κι απολαυστικό, τώρα σα να με μελαγχολεί, μεγάλωσα μάλλον. Αυτή την περίοδο συμμετέχω επίσης στις συζητήσεις και το σχεδιασμό καλλιτεχνικής δράσης, καθώς και παράστασης για το φθινόπωρο του '22. Τέλος, γράφω και κάτι, θα δείξει. Νοιώθω τώρα την ανάγκη, έτσι με κάπως εξομολογητική τάση, να εκφράσω ευγνωμοσύνη για την τύχη και την πολυτέλεια να συνεργάζομαι κατά βάση με τόσο συγγενείς προς εμένα ανθρώπους, σε δουλειές για τις οποίες καμαρώνω όχι μόνο για την καλλιτεχνική αλλά και την κοινωνική και πολιτική τους βαρύτητα.

Ποιο είναι το κρυφό σου όνειρο που θα ήθελες να γίνει πραγματικότητα;
Έχω κάποια όνειρα που αφορούν συλλογικές υπερβάσεις, επαναστάσεις με άλλα λόγια, αλλά νομίζω η ερώτηση αφορά κάτι πιο προσωπικό, οπότε θα πω αυτό που μου έρχεται πρώτο, μια και το έχω εξ απαλών ονύχων ή εν πάσει περιπτώσει πρόκειται για όνειρο της εφηβείας μου, με ό,τι κλισέ συνεπάγεται κάτι τέτοιο και με τον κίνδυνο να ακουστεί μπαναλιτέ, γνωρίζοντας ότι υπάρχουν άνθρωποι 15-20 χρόνια νεώτεροι μου που το έχουν πραγματοποιήσει. Ένα ταξίδι μακράς διαρκείας με αμάξι και με έναν/μία ή και παραπάνω αγαπημένους/ες συντρόφους κατά μήκος και πλάτος της αμερικάνικης ηπείρου.