Μιχάλης Πανάδης: «Ο ''Μισάνθρωπος'' είναι μια σπουδή πάνω στο κοινωνικό συμπεριφέρεσθαι»

mixalis-panadis
ΔΕΥΤΕΡΑ, 04 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2022

Ο Μιχάλης Πανάδης, εκ των ηθοποιών που συμμετέχουν στην παράσταση «Μισάνθρωπος» σε σκηνοθεσία Άντζελας Μπρούσκου που παρουσιάζεται στο θέατρο Σφενδόνη, μιλάει clickatlife.gr για το έργο του Μολιέρου και την ελεύθερη πτώση που κάνουν οι ήρωές του.

Ο ίδιος πιστεύει ότι όσες επαναστάσεις και να έχουν γίνει, οι κοινωνίες θα επιστρέφουν πάντα σε συντηρητικά ελεγκτικά καθεστώτα, και πως η ιστορία επαληθεύει σε κάθε στάση της τον άνθρωπο ως αιτία και πηγή κυρίως αρνητικών ειδήσεων. 

Συμμετέχετε στην παράσταση «Μισάνθρωπος» που ανεβαίνει στο θέατρο Σφενδόνη σε σκηνοθεσία Άντζελας Μπρούσκου. Πείτε μας δυο λόγια για την παράσταση.

Είναι πολύ ευτυχής η συνάντησή μου με την κ.Μπρούσκου και με όλους τους συντελεστές και τους συναδέλφους της παράστασης. Η ίδια ως προσωπικότητα και οι δουλειές της, είναι ένα αυτόνομο καλλιτεχνικό σύμπαν που δε μοιάζει με τίποτε άλλο. Ακολουθεί την ιδιοσυγκρασιακή καλλιτεχνική της ανάγκη με τρόπο σχεδόν μυστικιστικό σε συνδυασμό με τη στόφα, το χιούμορ και το πνεύμα των λεγόμενων θεατρανθρώπων.

Ο «Μισάνθρωπος» είναι μια σπουδή πάνω στο κοινωνικό συμπεριφέρεσθαι. Πώς μπορεί να διαλύσει είτε έναν άνθρωπο που επιλέγει να το ακολουθήσει για να είναι αποδεκτός και να ανήκει, είτε εναν άνθρωπο που επιλέγει να έρθει σε μετωπική σύγκρουση μαζί του. Τα πρόσωπα της παράστασης κάνουν μια ελεύθερη πτώση προς ό,τι δε θα θέλανε να είναι, προς ό,τι δε γνωρίζουν πως είναι έστω κι αν δεν το θέλουν και προς ό,τι θα ήθελαν να είναι χωρίς να γνωρίζουν τι σημαίνει να γίνουν αυτό. Καταλήγοντας στο ότι τα συστήματα είτε τα πιστεύεις είτε τα απορρίπτεις, αν ζεις μέσα τους, θα σε κατασπαράξουν όπως και να ‘χει. Με άλλα μέσα ανάλογα με την περίσταση, την εποχή, την κοινωνική κατάσταση και το πολίτευμα, αλλά με την ίδια απολυτότητα.

Ποιος ο ρόλος σας και πώς θα τον χαρακτηρίζατε;

Παίζω τον Φιλέντ, φίλο του Αλσέστ – του Μισάνθρωπου, και ερωτευμένο με την Ελιάντ. Ο Φιλέντ είναι η φωνή της λογικής, το πρότυπο του σύγχρονου δυτικού ανθρώπου. Ένας μετριοπαθής πολίτης, ένας διπλωμάτης, που μπορεί να αναγνωρίζει και να κρίνει τις παθογένειες της κοινωνίας αλλά, ως πιστό σκυλί, δε θα έρθει ποτέ σε ρήξη μαζί της γιατί αναγνωρίζει τα όρια της δύναμής του και την εξάρτησή του από αυτήν. Συμβατικά πνευματώδης, νεοφιλελεύθερος με ευρωπαϊκούς όρους, προτάσσει την κοινωνική προσαρμοστικότητα απέναντι στην απόσχιση, το συμβιβασμό απέναντι στη σύγκρουση. Ένα καλό παιδί.

  Ο «Μισάνθρωπος» αφορά την ιστορία ενός προβληματικού ανθρώπου που δεν μπόρεσε να προσαρμοστεί σε μια κοινωνία που αποτελείται από εξίσου προβληματικούς ανθρώπους. Είναι έτσι;

Η προσωπική μου άποψη είναι ότι ο Μισάνθρωπος είναι ένας υγιής άνθρωπος που ασφυκτιά σε μια πάσχουσα κοινωνία και τη μάχεται. Κι επειδή δεν μπορεί να τη νικήσει, την εγκαταλείπει. Πιστεύω ότι παρόλο που, σύμφωνα με τη wikipedia, 120 χρόνια μετά τη συγγραφή του έργου ήρθε η Γαλλική Επανάσταση και είναι σαφές ότι εν σπέρματι υπάρχει και στο κείμενο του Μολιέρου μια επαναστατική διάθεση, το θλιβερό συμπέρασμα είναι ότι όσες επαναστάσεις και να έχουν γίνει, οι κοινωνίες θα επιστρέφουν πάντα σε συντηρητικά ελεγκτικά καθεστώτα και τα μέλη της θα αλληλοκανιβαλίζονται γιατί ο άνθρωπος δεν έχει εκπαιδευτεί να είναι ελεύθερος. Κι η ευθύνη της ελευθερίας θα του φαίνεται πάντα πιο δυσβάσταχτη από την ευθύνη της κριτικής της ανελευθερίας. Γι’ αυτό και πάντα θα προτιμά να την οραματίζεται από το να την εφαρμόζει. Και πάντα κάποιοι θα αναχωρούν.

Το έργο του Μολιέρου παραμένει επίκαιρο. Γιατί, και πώς αναδεικνύεται αυτό στην παράσταση;

Νομίζω πως κάθε έργο που έχει γραφτεί, καλό κακό, σύγχρονο ή παλιό, παραμένει επίκαιρο από τη στιγμή που ο άνθρωπος δεν έχει εξελιχθεί και ιδιαίτερα από τότε που άρχισε να γράφει θέατρο, συνεπώς το περιεχόμενο των προβληματικών παραμένει το ίδιο. Αλλάζει η φόρμα, όπως αλλάζει και η κοινωνία και άλλα σχήματα, αλλά τα θέματα παραμένουν γιατί είναι πυρηνικά άλυτα. Ως είδος ακόμα μας απασχολούν αυτά που απασχολούσαν και τον Αισχύλο, το Μολιέρο, τον Μπέκετ και λιγότερο ταλαντούχους συγγραφείς. Ο «Μισάνθρωπος» είναι ένα από τα καλά έργα με ουσιαστικά επίκαιρο ότι από ψυχικής και νοητικής άποψης σαν είδος είμαστε στάσιμοι, απλώς με περισσότερα εργαλεία. Άρα και η παράσταση ως κρίκος αυτής της αλυσίδας, στοχάζεται πάνω σε αυτές τις προβληματικές του είδους μέσα από την κοινωνική, πολιτική και ιστορική μας πραγματικότητα.

Τι είναι αυτό που σας κινητοποιεί ως ηθοποιό;

Προσπαθώ να με κινητοποιεί αυτό που ερωτευόμουν ως θέατρο στα εφηβικά μου χρόνια στο εργαστήρι του Στέργιου Καλφόπουλου και της Μαρίας Μαναβή στη Θεσσαλονίκη. Σε μια πιο καπιταλιστική εκδοχή, με κινητοποιεί το ότι είναι μια δουλειά που έχω επιλέξει και δεν έχω αναγκαστεί να κάνω, μέσα στην οποία έχω το φυλετικό προνόμιο να μπορώ συνήθως να περνάω καλά.

Συμμετέχετε στη σειρά «Σ’ αγαπάω μεν... αλλά». Πώς είναι η τηλεοπτική εμπειρία;

Εξίσου όμορφη με τη θεατρική. Με διαφορετικές τεχνικές απαιτήσεις, διαφορετικό κούρδισμα και διαφορετικό στόχο. Η συγκεκριμένη σειρά ήταν μια δουλειά που δέθηκα πολύ μαζί της. Και εξαιτίας του ρόλου που υποδύθηκα και εξαιτίας των ανθρώπων που συνάντησα και κάθε επόμενη μέρα τους συναντούσα με την ίδια χαρά.

Πηγαίνετε θέατρο; Τι παραστάσεις προτιμάτε;

Δυστυχώς όχι συχνά. Επειδή κάνω την ίδια δουλειά, συνήθως είτε θα παίζω ταυτόχρονα είτε θα έχω κάποια πρόβα τις ώρες που ξεκινά το θέατρο. Οπότε έχω χάσει σίγουρα πολλές ωραίες παραστάσεις. Στις ευκαιρίες που έχω για να πηγαίνω, προτιμώ εκ των πραγμάτων τις παραστάσεις των φίλων μου και των συνεργατών μου και από εκεί και πέρα προτιμώ να βλέπω κάθε είδους παράσταση.

Ποια παράσταση θυμάστε πιο έντονα;

Θα θυμάμαι για πάντα και εντελώς έντονα όλες τις παραστάσεις του Κωνσταντίνου Παπαχρόνη. Και το «Αίμα Κακό» του Άρη Ρέτσου.

Ετοιμάζετε κάτι άλλο;

Όχι, εκτός απροόπτου δε θα παίξω σε κάποια άλλη παράσταση μέχρι το φθινόπωρο. Το επόμενο διάστημα και μέχρι τον Ιούλιο θα εργάζομαι για το Αττικό Σχολείο Αρχαίου Δράματος που διανύει τον δέκατο χρόνο του.

Σας επηρεάζει η επικαιρότητα που είναι γεμάτη από «μαύρες» και πρωτοφανείς ειδήσεις; Πού πάει ο κόσμος μας;

Δε με επηρεάζει μόνο. Με καθορίζει. Σε απόλυτο βαθμό. Σε βαθμό που πολύ συχνότερα από όσο είμαι προετοιμασμένος η ματαιότητα μου φαίνεται η μόνη ψυχική κατάσταση μέσα στην οποία δε νιώθω εντελώς ηλίθιος. Οι μαύρες και πρωτοφανείς ειδήσεις της επικαιρότητας βέβαια δεν είναι τόσο πρωτοφανείς – είναι πρωτοφανείς ως βιώματα για τις τελευταίες γενιές – γιατί η ιστορία επαληθεύει σε κάθε στάση της τον άνθρωπο ως αιτία και πηγή κυρίως μαύρων ειδήσεων με κάποια διαλείμματα φωτός που ακόμα κι αυτά εκπηγάζουν από μια, λιγότερο ή περισσότερο ενσυνείδητη, ματαιοδοξία.

Σε σχέση με το δεύτερο σκέλος της ερώτησής σας, νομίζω είναι κοινώς αποδεκτό πια ότι ο κόσμος μας πάει προς την επόμενη μαζική εξαφάνιση των ειδών, συμπεριλαμβανομένου φυσικά και του δικού μας, και μέχρι τότε θα έχουμε τη χαρά να βιώσουμε την πιο σημαντική εξέλιξη του homo sapiens, τη ρομποτοποίησή του, και πρακτικά και ιδεολογικά, μαζί με διαρκώς εντεινόμενες φυσικές και ανθρώπινες καταστροφές. Γι’ αυτό, να έχουμε ένα όμορφο καλοκαίρι!

ΙΩΑΝΝΑ ΒΑΡΔΑΛΑΧΑΚΗ / [email protected]

Info
Θέατρο Σφενδόνη
Πέμπτη - Σάββατο: 21:00
Κυριακή: 19:30
Τηλέφωνο πληροφοριών: 694 5054160
Προπώληση

Συντελεστές
Μετάφραση: Δημήτρης Δημητριάδης
Σκηνοθεσία – Σκηνικός χώρος – Kοστούμια - Video: Άντζελα Μπρούσκου
Σχεδιασμός φωτισμών:  Νίκος Βλασσόπουλος
Κατασκευή σκηνικού: Κομνηνός Κουσιέρας
Bοηθός σκηνοθέτη: Θάνος Χατζόπουλος
Live video: Άντζελα Μπρούσκου
Φωτογραφίες παράστασης: Εβίτα Σκουρλέτη
Μακιγιάζ: Παναγιώτης Καρακάσης
Με την ευγενική χορηγία της Oriflamegreece

Ηθοποιοί: Κωνσταντίνος Γεωργαλής, Μαρία Διακοπαναγιώτου, Παρθενόπη Μπουζούρη, Μιχάλης Πανάδης,  Θάνος Παπακωνσταντίνου, Πηνελόπη Τσιλίκα, Χάρης Χαραλάμπους Καζέπης, Θάνος Χατζόπουλος, Γιλμάζ Χουσμέν.