Μαριάννα Κάλμπαρη: Η ιστορική μνήμη είναι πηγή απαραίτητης γνώσης αλλά και έμπνευσης

marianna-kalmpari
ΔΕΥΤΕΡΑ, 25 ΙΟΥΛΙΟΥ 2022

Η καλλιτεχνική διευθύντρια του Θεάτρου Τέχνης Καρόλου Κουν μιλάει στο clickatlife με αφορμή τις παραστάσεις που παρουσιάζονται δωρεάν τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, στο πλαίσιο του θεσμού «Όλη η Ελλάδα ένας Πολιτισμός».

Η παράσταση «ΜΑΡΙΚΑ ΝΙΝΟΥ-Σαν άστρο», την οποία σκηνοθετείτε, άνοιξε τον κύκλο των δωρεάν παραστάσεων του θεάτρου Τέχνης Καρόλου Κουν, που πραγματοποιείται σε συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού, την Περιφέρεια Αττικής, τον Δήμο Αθηναίων και την Εθνική Λυρική Σκηνή. Ποια τα συναισθήματά σας για αυτή τη δράση;

Χαίρομαι πολύ που ειδικά φέτος, μετά από μια τόσο δύσκολη χρονιά, μας δίνεται η δυνατότητα να προσφέρουμε δωρεάν αυτές τις παραστάσεις στους φίλους και τις φίλες του Θεάτρου Τέχνης. Και φυσικά  ευχαριστούμε το Υπουργείο Πολιτισμού, την Περιφέρεια Αττικής, τον Δήμο Αθηναίων και την Εθνική Λυρική Σκηνή που μας έδωσαν την πολύτιμη για όλους μας αυτή δυνατότητα.

Επόμενη στάση- μετά το αρχαίο θέατρο Δωδώνης- είναι η παράσταση «Οι παστρικές» που παρουσιάζεται στο θέατρο Κολωνού στις 27 Ιουλίου. Κι έπειτα οι «Εκκλησιάζουσες-η Λαϊκή Οπερέττα» στην Εθνική Λυρική Σκηνή στις 1 Αυγούστου. Μιλήστε μας για αυτές τις παραστάσεις.

Οι «Παστρικές» είναι η νέα μας παραγωγή που χρηματοδοτείται από το Υπουργείο Πολιτισμού και παρουσιάζεται στο πλαίσιο της διοργάνωσης  «Όλη η Ελλάδα ένας πολιτισμός».  Μια παράσταση που εμπνέεται από τη φόρμα του αρχαίου δράματος και έχει ως βασικό της άξονα μελοποιημένα αποσπάσματα (μουσική Αυγερινή Γάτση) από τις «Ικέτιδες» του Αισχύλου, την τραγωδία για τις «πρώτες γυναίκες πρόσφυγες», τις μυθικές Δαναΐδες που ζήτησαν άσυλο από τους Πελασγούς, που κατοικούσαν τότε στην γη του Άργος. Τα «χορικά» αυτά, γίνονται στην παράσταση μοχλός για να μιλήσουμε για την ιστορία τριών χιλιάδων ετών ελληνικής παρουσίας στην Μικρά Ασία αλλά κυρίως για να ζωντανέψουμε πρωτότυπες ιστορίες μετεγκατάστασης νεαρών γυναικών που αποτελούσαν το 65% του προσφυγικού πληθυσμού του ’22.

Τις γυναίκες οι Ελλαδίτισσες είδαν εξαρχής ως επικίνδυνες αντίζηλες που θα τους «έκλεβαν τους άντρες». Για να πλήξουν λοιπόν την υπόληψή τους τις αποκάλεσαν «παστρικές» όπως αποκαλούσαν τις πόρνες που πλένονταν συχνά λόγω επαγγέλματος, καθώς οι γηγενείς Ελληνίδες σε αντίθεση με τις Μικρασιάτισσες, δεν είχαν εκείνα τα χρόνια πολύ καλή σχέση με το σαπούνι και το νερό.

Οι «Εκκλησιάζουσες-η λαϊκή οπερέτα», είναι το έργο του Αριστοφάνη σε διασκευή-μουσική Σταμάτη Κραουνάκη. Πρόκειται για παραγωγή που πρωτοπαρουσιάσαμε με επιτυχία στο Ηρώδειο το 2019 σε συμπαραγωγή με τη Εθνική Λυρική Σκηνή και που τώρα επανέρχεται σε ανανεωμένη μορφή και διανομή. 

facebook/ Θεατρο Τεχνης Καρολος Κουν
Πώς αναδεικνύει τα ζητήματα της προσφυγιάς η παράσταση «Οι παστρικές»;

Η προσφυγιά- πάντα πιο δύσκολη για την γυναίκα που παραμένει η πιο ευάλωτη σε κάθε μορφή άσκησης βίας και εκμετάλλευσης-είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ιστορία όλης της ανθρωπότητας. Υπήρχε, υπάρχει και θα υπάρχει όσο υπάρχουν πόλεμοι, πείνα, φτώχεια αλλά και κλιματικές συνθήκες που υποχρεώνουν τους ανθρώπους να ξεριζωθούν από τον τόπο τους προκειμένου να επιβιώσουν. Έτσι από τις Ικέτιδες Δαναΐδες στις Μικρασιάτισσες του 192 και τις σημερινές πρόσφυγες που καταφτάνουν στην Ελλάδα το 2022 η παράσταση μιλά γι αυτή την κατάσταση που μπορεί -δυστυχώς-να συμβεί σε όλους και όλες μας ανά πάσα στιγμή.

Οι «Εκκλησιάζουσες-η Λαϊκή Οπερέττα», πέρα από το γεγονός ότι έχουν γράψει τη δική τους ιστορία, αποτελούν μία σταθερά επίκαιρη παράσταση;

Δεν υπάρχουν διαχρονικότερα θεατρικά κείμενα από τα αρχαία και αυτό αποδεικνύεται από το γεγονός ότι δε σταματούν να μας εμπνέουν αιώνες τώρα. Χαίρομαι που μας δόθηκε η δυνατότητα να ξαναδουλέψουμε την παράσταση που πρωτοπαρουσιάσαμε στο Ηρώδειο το 2019.

«Εκκλησιάζουσες-η Λαϊκή Οπερέττα»: Η συμπαραγωγή της ΕΘΝΙΚΗΣ ΛΥΡΙΚΗΣ ΣΚΗΝΗΣ και του ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΕΧΝΗΣ, έκανε πρεμιέρα με εξαιρετική επιτυχία στο ΗΡΩΔΕΙΟ το καλοκαίρι του 2019 και αποτελεί μουσική διασκευή του έργου του ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗ, με μουσική και τραγούδια του Σταμάτη Κραουνάκη.

Στο θέατρο είναι πάντα ωραίο να επανέρχεσαι γιατί πάντα υπάρχει κάτι καινούριο να ανακαλύψεις και να φωτίσεις. Ποτέ δεν «τελειώνει» μια παράσταση. Έχει τη δική της ζωή που εξελίσσεται παράλληλα με τη δική μας εξέλιξη μέσα στο χρόνο.

Ο θεσμός «Όλη η Ελλάδα ένας Πολιτισμός», στο πλαίσιο του οποίου παρουσιάζονται οι παραστάσεις, έχει θέμα την επέτειο μνήμης και τα 100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Ποια η λειτουργία της ιστορικής μνήμης στο θέατρο;

Η ιστορική μνήμη είναι για μένα πηγή απαραίτητης γνώσης αλλά και έμπνευσης.  Όσο μεγαλώνω ομολογώ ότι έχω όλο και μεγαλύτερη ανάγκη να μάθω, να καταλάβω,να συνδέσω το παρελθόν με το παρόν και να φτιάξω ιστορίες που γεννιούνται μέσα από αυτή τη γνώση που ανοίγει όλο και περισσότερα παράθυρα στη φαντασία. Εν προκειμένω, η «βουτιά» που κάναμε στην ιστορία της μικρασιατικής καταστροφής ήταν αποκαλυπτική. Όχι μόνο γιατί μάθαμε πράγματα που αγνοούσαμε αλλά γιατί καταλάβαμε πως δημιουργήθηκε αυτό που αποκαλούμε σύγχρονη Ελλάδα. Εύχομαι να να μεταφέρουμε και στο κοινό όσα νιώσαμε και καταλάβαμε.

Πόσο σημαντική θεωρείτε την πρόβλεψη τέτοιων θεατρικών δράσεων σήμερα, και μάλιστα σε μνημεία και αρχαιολογικούς χώρους (και) εκτός Αττικής;

Είναι καταρχάς μια εξαιρετική ιδέα και πρωτοβουλία που δεν θέλει να ανταγωνιστεί  το Φεστιβάλ Αθηνών. Για αυτό και παρουσιάζεται μόνο εκτός Αττικής, δίνοντας ζωή στους αρχαιολογικούς χώρους και δυνατότητα στους καλλιτέχνες να παρουσιάσουν δράσεις και παραστάσεις πρωτότυπες και διαφορετικές από αυτές που βλέπουμε στα μεγάλα θέατρα και φεστιβάλ της χώρας το καλοκαίρι.  Επίσης είναι πολύ σημαντικό αυτές οι παραγωγές δίνουν τη δυνατότητα σύνδεσης με τις τοπικές κοινωνίες στις οποίες καταρχάς απευθύνονται.

Η φετινή ήταν θα λέγαμε η χρονιά μέσα στην πανδημία αλλά με τις λιγότερες διαταραχές. Έχοντας ολοκληρωθεί ο κύκλος της, θα λέγατε ότι ήταν μια καλή χρονιά; Με βάση ποια κριτήρια;

Για μας ήταν μια καλή χρονιά γιατί είχαμε πολλές καλές παραστάσεις που αγαπήθηκαν από το κοινό. Κατά τα άλλα όμως, είχαμε πάρα πολλά προβλήματα με συνεχείς ακυρώσεις, αναβολές, μεταθέσεις λόγω κρουσμάτων σε όλους ανεξαιρέτως τους θιάσους.

Πότε ανακοινώνεται το πρόγραμμα για τη νέα σεζόν στο θέατρο Τέχνης;

Τέλος Σεπτεμβρίου όπως πάντα.

Εσείς τι ετοιμάζετε;

Αυτή τη στιγμή μεταφράζω αλλά και γράφω κείμενα που θα παρουσιάσω του χρόνου και θα ανακοινωθούν με τον προγραμματισμό της επόμενης χρονιάς.

Πώς βλέπετε το θέατρο Τέχνης και το μέλλον του; Πώς βλέπετε το θέατρο γενικότερα και το μέλλον του;

Στις 9 Οκτωβρίου το Θέατρο Τέχνης κλείνει τα ογδόντα!! Και φανταστείτε ότι τα τριανταπέντε τελευταία χρόνια το θέατρο συνεχίζει να παράγει καλλιτεχνικό και εκπαιδευτικό έργο χωρίς τον ιδρυτή του, Κάρολο Κουν. Κάτι σημαίνει αυτό για τη δύναμη και τη δυναμική αυτού του θεάτρου.  Η μόνιμη ευχή και ελπίδα μου, είναι να αποκτήσουμε μια σταθερή στήριξη από την Πολιτεία. Μια στήριξη που αξίζει σε ένα θέατρο με αυτή την ιστορία που έχει ανοίξει πλέον την αγκαλιά του σε όλους τους καλλιτέχνες που πορεύονται σύμφωνα με την φιλοσοφία του.

Πιστεύω ότι έρχονται δυστυχώς δύσκολες μέρες για όλους μας. Το θέατρο σε αυτές τις μέρες πρέπει να συνεχίσει να είναι η παρηγοριά και το καταφύγιό μας.

Δείτε εδώ περισσότερα για τις παραστάσεις

ΙΩΑΝΝΑ ΒΑΡΔΑΛΑΧΑΚΗ- [email protected]