Από την Σμαρώ Κώτσια, Θεατρολόγο - Κριτικό Θεάτρου.

Ο 50χρονος Ιρλανδός θεατρικός συγγραφέας, σεναριογράφος, ηθοποιός, David Ireland, συστήνεται στο ελληνικό θεατρικό κοινό με το τελευταίο έργο του, "Το 5ο Βήμα" (2024). Ο συγγραφέας εμπνέεται από προσωπικά του βιώματα και εμποτίζει τη πλοκή με στοιχεία μυθοπλασίας, δημιουργώντας ένα πολύ ενδιαφέρον και πολυεπίπεδο έργο, το οποίο ακτινογραφεί  τη σχέση δύο ανδρών, σε μια ιδιότυπη συνθήκη.

Johan Persson

Credit: Johan Persson

Ο συγγραφέας διεισδύει στη σχέση ενός νέου άνδρα, του Λούκας,  με έναν ηλικιακά μεγαλύτερό του, τον Τζέιμς, αυτόν που προσπαθεί να απεξαρτηθεί από το αλκοόλ και ενός άλλου στο ρόλο του καθοδηγητή του στο πλαίσιο δράσης των Ανώνυμων Αλκοολικών (Α.Α.).  Ο Λούκας είναι ανασφαλής, ευμετάβλητος, παρορμητικός, με ψυχολογικά ελλείμματα, μειωμένες ψυχικές αντοχές, εμμονικός και εκφράζεται με γλώσσα ωμή, σκληρή και πολλές φορές χυδαία. Στον αντίποδα βρίσκεται ο Τζέιμς, 'καθαρός' εδώ και 20 χρόνια, σίγουρος, διαυγής, σταθερός, με λόγο μετρημένο και σαφή. Δεσπάζει σαν πατρική φιγούρα, με οριοθετημένες απόψεις, κατέχοντας τον πλήρη έλεγχο της απόλυτα ταχτοποιημένης προσωπικής του ζωής και της οικογένειάς του. Μια σχέση μεταξύ δύο τελείως διαφορετικών ανθρώπων, οι οποίοι συγκρούονται, αλληλεπίδρούν και εξελίσσονται διαγράφοντας δύο εντελώς διαφορετικές πορείες. Ο μεν Λούκας επιχειρεί μια ψυχική και συναισθηματική συγκρότηση, διανύοντας μια ανοδική πορεία  προς το ΦΩΣ. Ενώ ο Τζέιμς διαγράφει μια καθοδική πορεία, προς το ΣΚΟΤΑΔΙ, καταρρέει ψυχικά και σωματικά γκρεμίζοντας τα σαθρά στεγανά με τα οποία είχε οριοθετήσει την 'ωραιοποιημένη' ζωή του και την άψογη σχέση του με τον γιό του, δημιουργώντας έτσι ένα απίστευτο 'κουρνιαχτό' από μυστικά και ψέματα που του κόβουν την ανάσα.

Πρόκειται για ένα κείμενο γραμμένο με πολύ έξυπνο τρόπο, ένα έργο ψυχαναλυτικής-δραματουργικής 'φόρμουλας' διαποτισμένο με καυστικό χιούμορ, υφέρπουσα ειρωνεία, δομημένο  με ένα χειμαρρώδη αγώνα λόγων με εντάσεις, εκπλήξεις και ανατροπές. Η πνευματική αφύπνιση, η σεξουαλική ταυτότητα, η σχέση πατερα-γιού, η αναζήτηση του Θεού, η ομοφυλοφιλία, ψευδαισθήσεις που γίνονται ριζωμένα βιώματα, η έλλειψη αγάπης και ανοχής, η δύναμη της συγχώρεσης,  η ελπίδα, η  λαχτάρα της λύτρωσης είναι θέματα που επεξεργάζεται ο συγγραφέας για να φθάσει στο 5ο βήμα, του δωδεκάλογου των Α.Α. Το "βήμα της αλήθειας", όπως λέγεται, γιατί εμπεριέχει την εξομολόγηση -μοίρασμα των λαθών που έχει κάνει κάποιος με ένα άλλο πρόσωπο.

Johan Persson

Credit: Johan Persson

Τη σκηνοθετική προσέγγιση του Αλέξανδρου Χρυσανθόπουλου χαρακτηρίζει η γρήγορη εναλλαγή των σκηνών, η σχεδόν κινηματογραφική ροή των επεισοδίων, ο καταιγιστικός ρυθμός δημιουργώντας μια παράσταση με πολλαπλές αποχρώσεις μαύρης κωμωδίας, δράματος, πολύ αστείου δράματος (σύμφωνα με τον χαρακτηρισμό του έργου από τον ίδιο  τον συγγραφέα). Ο σκηνοθέτης, δίχως εντυπωσιασμούς, ανιχνεύει την πολυπλοκότητα των χαρακτήρων φωτίζοντας ρωγμές, αγκυλώσεις, αδυναμίες και αναδεικνύοντας τη συνερξάτηση. Το λιτό αλλά πλήρως λειτουργικό σκηνικό (Ρεκτιφιέ) δίνει ευρηματικές  λύσεις. Οι φωτισμοί της Ιωάννας Αθανασίου και του Τάσου Παλαιορούτα καθώς και οι μουσικές νότες του Νίκου Γαλενιάνου σχολιάζουν εύστοχα την περιπλοκότητα των ηρώων και των καταστάσεων.

Η απίστευτη σκηνική χημεία και ουσιαστική ερμηνεία των Θάνου Τοκάκη και Παντελή Δεντάκη απογειώνει την παράσταση. Ο Θάνος Τοκάκης ενσαρκώνει τον Λούκας ξετυλίγοντας την πλούσια γκάμα των υποκριτικών του ικανοτήτων και 'χτίζει' με λεπτομέραια την ανοδική πορεία  ενός ανασφαλούς νέου, ψυχικά ασταθούς, νευρωτικού, κυκλοθυμικού και τη μετάβασή του σε έναν  ώριμο άνδρα. Ο Παντελής Δεντάκης ερμηνεύει τον Τζέιμς, εμβαθύνει στον πυρίνα του ρόλου και αναδεικνύει τα 'σκοτάδια' του ήρωα. Με στιβαρότητα, κυνισμό, ακαμψία ηθική και λεκτική και τελικά με δυνατούς τριγμούς αποκαθηλώνει τον επίπλαστο 'γκουρού'.

Δείτε περισσότερα