Από την Σμαρώ Κώτσια, Θεατρολόγο - Κριτικό Θεάτρου.

Ο Γιαννιώτης λογοτέχνης Δημήτρης Χατζής (1914-1981), καταξιωμένος διηγηματογράφος, στη συλλογή διηγημάτων "Σπουδές" (1976) περιλαμβάνει το ιδιότυπο  διήγημα "Το φονικό της Ισαβέλλας Μόλναρ". Το συγκεκριμένο συγγραφικό δημιούργημα δεν αποτελεί ένα απλό διήγημα. Είναι , θα λέγαμε, μια σπουδή για την τέχνη της Γλυπτικής και της σχέσης μεταξύ δημιουργού και δημιουργήματος. Ο ίδιος ο συγγραφέας ορίζει ανεπανάληπτα την Γλυπτική ως " έλλογη οργάνωση μέσα στον άλογο κόσμο".

Ο Χατζής με διεισδυτική εμβρίθεια πραγματοποιεί μια κάθετη και αγεφύρωτη τομή μεταξύ της προσωπικότητας του καλλιτεχνικού δημιουργού και του έγου τέχνης, στο οποίο εμφυσά τη δημιουργική του πνοή, ανεξαρτήτως της προσωπικότητάς του. Το έργο τέχνης αποτελεί ένα αποτύπωμα του δημιουργού, αυτόνομο και αυθύπαρκτο, μέσα  στο σύμπαν των δημιουργημάτων του, αποπνέοντας μια τελειώτητα έξω από τα μέτρα του φυσικού. Ο καλλιτεχνικός οίστρος οργανώνει, μεγαλοφυώς, τον χαοτικό κόσμο του δημιουργού χαρακτηρίζοντας το δημιούργημα ως "μια νίκη της  εναντίωσης του ανθρώπου στην τυχαία του φύση". Σε αυτή την άρρηκτη σχέση, δημιουργού-δημιουργήματος,  υπεισέρχεται και ο παράγων παρατηρητής-φιλότεχνος, το βλέμμα του οποίου και η αγάπη του για την συγκεκριμένη τέχνη αγκαλιάζει το έργο τέχνης και το κρίνει.

Αφηγητής είναι ένας απλός και ταπεινός φιλότεχνος, θαυμαστής της Γλυπτικής, ιδιαίτερα  της αφηρημένης, χωρίς θεωρητικές γνώσεις για την τέχνη, μπαίνει διακριτικά στα εργαστήρια των γλυπτών και παρατηρεί. Εντυπωσιάζεται βαθιά από το έργο της Ουγγαρέζας γλύπτριας Ισαβέλλας Μόλναρ και επικεντρώνεται στο έργο της και στην προσωπικότητά της. Μια γλύπτρια χαρισματική, εργατική η οποία χειρίζεται τον πηλό με μαεστρία, δαμαζοντας αξιοθαύμαστα τους όγκους με το εύπλαστο και πολύμορφο  αυτό υλικό. Αυτή η δημιουργός είναι μια γυναίκα χυδαία, φτιαγμένη από ευτελή στόφα, εριστική, δύστροπη, τσιγκούνα, ταπεινών προθέσεων, ακαλλιέργητη, άσχημη, η οποία, όμως,  κρατά στην καλλιτεχνκική της 'φαρέτρα' γλυπτά μοναδικής ομορφιάς. Κάποτε σε ηλικία περίπου σαράντα χρόνων παντρεύεται έναν γεωπόνο - μηχανικό με ωραία εμφάνιση.

Αυτός ο άνδρας βάζει τη ζωή της σε μια τάξη , την 'εξωραίζει', τρόπον τινά, στην εμφάνιση, στην ψυχή, στην κοινωνική  της συμπεριφορά με ολέθριες, όμως, επιπτώσεις στον δημιουργικό της οίστρο. Αυτά τα δύο χρόνια του έγγαμου βίου και της 'επιτηδευμενης' ευτυχίας το έργο της έχει υποστεί μια υπόκωφη , διαβρωτική πορεία η οποία συνάδει  με τη σταδιακή ψυχική της διάλυση που οδηγεί σε έναν φόνο και καταλήγει στην τρέλα. Η Ισαβέλλα Μόλναρ συνειδητοποιεί την καλλιτεχνική πτώση του έργου της. Με ένα σφυρί καταστρέφει τα έργα των δύο τελευταίων ετών και με αυτό σκοτώνει τον άνδρα της. Καταδικάζεται σε ισόβια και εκτίει την ποινή της σε ένα ψυχιατρείο,  επανερχόμενη στον πρώταιρο χυδαίο εαυτό της. Μετά  την καταστροφή των έργων της από μια νεροποντή, (της είχε δωθεί ένας υπαίθριος χώρος ως εργαστήρι), ο πηλός διαλύεται και καταρρέει όπως άλλωστε και η ίδια βυθισμένη στο σκοτάδι της τρέλας. Έναν χρόνο μετά πεθαίνει.

Η Στεφανία Γουλιώτη υπογράφει τη σκηνοθεσία, τη δραματουργία (με τη συμβολή του Έκτορα Λυγίζου)  και ερμηνεύει τη γλύπτρια Ισαβέλλα Μόλναρ. Αυτό το φιλοσοφικής διάθεσης διήγημα, που ελίσσεται μεταξύ Τέχνης και Ζωής, εμπνέει τη Στεφανία Γουλιώτη και δημιουργεί μια λιτή, άμεση, ριψοκίνδυνη και άκρως εικαστική παράσταση. Επιχειρεί ένα τολμηρό και δύσκολο εγχείρημα επιτρέποντας το βλέμμα του θεατή να περιηγηθεί στον γοητευτικά περίπλοκο, απόμακρο  και πολυσήμαντο σκηνικό χώρο (Φιλάνθη Μπουγάτσου) με τις πήλινες γυναικείες φιγούρες  και τη σκέψη του να βυθιστεί στην  ανεξήγητη μαγεία της καλλιτεχνικής δημιουργίας. Συνθέτει με ευαισθησία μια πολυεπίπεδη παράσταση προσεγγίσοντας με διεισδυτική ματιά αφενός τις υπαρξιακές και καλλιτεχνικές αναζητήσεις του δημιουργού και την αναγκαιότητα της ζωτικής ελεύθερης έκφρασής του. Και αφετέρου καταδεικνύει τον θαυμασμό και τα ηθικά διλήμματα, τα οποία αντιμετωπίζει ο παρατηρητής - φιλότεχνος. Η σκηνοθέτις διαχειρίζεται τη δραματική φόρμα με ευστροφία και τόλμη διαμορφώνοντας μια υφέρπουσα δράση, η οποία σταδιακά κορυφώνεται με την τελειωτική ψυχική και καλλιτεχνική κατάρρευση της Ισαβέλλας Μόλναρ. Η Γουλιώτη σμιλεύει περίτεχνα τη σχέση του αφηγητή και της γλύπτριας με μια λοξή 'μουσική'  σύνδεση, όπου ο αφηγητής κρατά το τέμπο με τον ακαδημαϊκό στιλιζαρισμένο λόγο του, χαρίζοντας συνοχή  στη δράση του έργου.

Σε αυτό το τέμπο αντιδρά 'παράφωνα' φλυαρώντας  εμμονικά η γλύπτρια ή αρθρώνοντας φράσεις σε τόνο απότομο, σκληρό και παράξενο. Μια προσέγγιση ιδιαίτερα συναρπαστική, η οποία  μετουσιώνει όλους τους προβληματισμούς, που κυοφορούνται στο συγκεκριμένο διήγημα, σε μια δυνατή, αυθύπαρκτη και ευφάνταστη θεατρική οντότητα. Οι υποβλητικές φωτοσκιάσεις του φωτιστικού σχεδιασμού του Σάκη Μπιρμπίλη, η δυναμική μουσική παρουσία του  ηχοτοπίου του Γιώργου Πούλιου καθώς και το πολυσύνθετο βίντεο των Ιγνατίου Σκανδάλη και Θωμαίδας Τριανταφυλλίδου ενισχύουν τον ψυχισμό των ηρώων και τις μεταπτώσεις τους καθως και την  ιδιόμορφη  σκηνική ατμόσφαιρα .

Η Στεφανία Γουλιώτη πλάθει με στιβαρότητα, σθένος και ειλικρίνεια τη γλύπτρια Ισαβέλλα Μόλναρ επιστρατεύοντας τις εκπληκτικές υποκριτικές ικανότητές της και την απαράμιλλη τεχνική της. Διαγράφει δε ανάγλυφα όλα τα στάδια  της διαταραγμένης και μη  κοινωνικής συμπεριφοράς καθώς και της ψυχασθένειας της ηρωίδας. Μεταβάλλει σε μια μάζα εύπλαστου πηλού το σώμα της και η  επιδέξια χρήση ενός μακρόστενου καθρέφτη από τον φιλότεχνο παρατηρητή αντανακλά τις ποικίλες διαμορφώσεις του γυμνού σώματός της καθώς διαφορετική μάζα σάρκας  και οστών μετακινείται  κάθε φορά. Στον ρόλο του φιλότεχνου αφηγητή ο Φώτης Στρατηγός αγέρωχος και συγκροτημένος παρουσιάζεται ως το μόνο υγιές στοιχείο μέσα σε ένα απόκοσμο και ευμετάβλητο περιβάλλον.