Liberty Guide Dogs: μάθαμε τα πάντα για τους σκύλους-οδηγούς

skulos-odigos
ΤΡΙΤΗ, 12 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2021

Μιλήσαμε με εκπαιδευτές, εθελοντές και άτομα με αναπηρία και μάθαμε πώς οι αγαπημένοι μας τετράποδοι φίλοι μπορούν να αλλάξουν τη ζωή των ανθρώπων, προσφέροντας κάτι (ακόμη) παραπάνω από την ανυπέρβλητη αγάπη τους.

Για κάποιους είναι τα μαλλιαρά κατοικίδια που περιμένουν πίσω από την πόρτα κουνώντας την ουρά τους, δίνοντας άλλον ένα λόγο να επιστρέψουμε σπίτι με αδημονία και να παίξουμε μαζί τους σαν να είμαστε 7 χρονών. Για ορισμένους ανθρώπους, ωστόσο, οι σκύλοι είναι κάτι πολύ παραπάνω από πιστοί φίλοι. Είναι οι οδηγοί τους, οι αρωγοί της καθημερινότητάς τους, οι χνουδωτές υπάρξεις που έχουν αναλάβει έναν πολύ σοβαρό ρόλο και τον εκτελούν όσο πιο πιστά γίνεται, προλαμβάνοντας ατυχήματα και επείγουσες καταστάσεις. Ξέραμε, άλλωστε, ότι όπου χρειάζεται πίστη και αφοσίωση, κανείς δεν μπορεί να ξεπεράσει έναν σκύλο. Γι’ αυτό και αναλαμβάνουν αυτό το πολύ σημαντικό καθήκον να ανοίγουν το δρόμο και να προστατεύουν ανθρώπους τυφλούς και με προβλήματα όρασης από διάφορα εμπόδια που μπορεί να προκύπτουν στο διάβα τους.

Η Liberty Guide Dogs είναι ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός στην Πετρούπολη που ιδρύθηκε το 2018 από τον εκπαιδευτή σκύλων Γιάννη Κονδράρο και το έργο της είναι ακριβώς αυτό: η εκπαίδευση σκύλων που θα αναλάβουν να καθοδηγούν ανθρώπους με αναπηρία.

Όπως μας ανέφερε ο ιδρυτής της σχολής, η δομή αυτή εκπαιδεύει τόσο τους σκύλους, όσο και τους ανθρώπους που πρόκειται να αποκτήσουν έναν τέτοιο σκύλο-οδηγό, ο οποίος τελικά τους παρέχεται δωρεάν, με ένα συμβόλαιο και πάντα υπό όρους που αφορούν την ευζωία και τη φροντίδα των σκύλων -εφόσον πάντα και οι άνθρωποι που τους υιοθετούν ως οδηγούς, πληρούν τις προϋποθέσεις και είναι αυτόνομοι και ικανοί να ανταπεξέρχονται στην καθημερινή διαβίωση με αυτονομία.

Πώς επιλέγονται, όμως, και εκπαιδεύονται οι σκύλοι, αλλά και οι άνθρωποι που θα τους εκπαιδεύσουν; Αρχικά, οι άνθρωποι με αναπηρία πρέπει να φέρουν τα απαραίτητα πιστοποιητικά, αλλά και να στείλουν στους ανθρώπους του Liberty Guide Dogs ορισμένες διαδρομές για να τις εξετάσουν. Στη συνέχεια, γίνεται κι ένα ακόμη ταίριασμα, για να δουν ποιος σκύλος ταιριάζει σε ποιον άνθρωπο, αναλόγως την ευκινησία, την ταχύτητα, το ταμπεραμέντο, τον χαρακτήρα. Όλη αυτή η διαδικασία εκπαίδευσης, μέχρι να πάρει ένας άνθρωπος τον σκύλο-οδηγό του, διαρκεί συνολικά 40-45 ημέρες, ενώ και με το πέρας αυτών των ημερών, η εποπτεία της σχολής δεν σταματά, καθώς παρέχει τη βοήθειά της όποτε και όσο χρειαστεί, με τεχνικές διαβίωσης, καθώς ο σκύλος έχει και τις δικές του ανάγκες που πρέπει να ικανοποιηθούν.

Από την πλευρά της εκπαίδευσης των σκύλων, η διαδικασία ξεκινά από το μηδέν. Τελευταία, μάλιστα, έγινε για πρώτη φορά εκτροφή στο πλαίσιο της δομής, με επιλογή ζευγαριού ζώων που θεωρούνται ικανά να γίνουν σκύλοι οδηγοί και κατ’ επέκταση επιλογή κουταβιών, που παρουσιάζουν μεγάλη πιθανότητα να γίνουν σκύλοι-οδηγοί στο μέλλον. Τα κουτάβια αυτά περνούν στα χέρια εθελοντών, οι οποίοι αναλαμβάνουν την υποχρέωση να τα μεγαλώσουν και να τα εκπαιδεύσουν για ένα έτος, με την καθοδήγηση και την υποστήριξη πάντα της Liberty Guide Dogs, ώστε να αποκτήσουν την ιδιότητα του σκύλου οδηγού στο μέλλον, εφόσον όλα κυλήσουν ομαλά. Έπειτα τα σκυλιά επιστρέφουν στη σχολή για 1 χρόνο ακόμη, ώστε να εκπαιδευτούν σε όλες τις τεχνικές οδήγησης και αφού περάσουν την αξιολόγηση και είναι υγιείς και εκπαιδευμένοι, περνούν μέσω της απαραίτητης διαδικασίας στον άνθρωπο που έχει ανάγκη από σκύλο-οδηγό, εφόσον υπάρχει το απαραίτητο «ταίριασμα», η χημεία.

 «Η ζήτηση είναι σίγουρα τεράστια», μας αναφέρει ο Γιάννης Κονδράρος, ο οποίος κάνει τη συγκεκριμένη δουλειά 11 χρόνια, ενώ απασχολείται πολύ περισσότερα χρόνια στην εκπαίδευση σκύλων.

Στο πλαίσιο της εκπαίδευσης των σκύλων να προσθέσουμε ότι είναι και το ειδικό σαμάρι εργασίας (harness), το οποίο όταν το φορά ο σκύλος οδηγός αλλάζει συμπεριφορά και ξεκινά να οδηγεί το άτομο με ασφάλεια. Οι σκύλοι, μάλιστα, εκπαιδεύονται σε τέτοιο βαθμό ώστε να μπορούν να αξιολογήσουν αν μια οδηγία που τους δίνεται είναι ασφαλής, ώστε να την εκτελέσουν ή να την αποφύγουν προκειμένου να αποφευχθεί κάποιο ατύχημα. Τελικός στόχος είναι σκύλος και άνθρωπος να μπορούν να πηγαίνουν παντού, σε Ελλάδα και εξωτερικό, σε οποιαδήποτε διαδρομή με ασφάλεια, αρκεί να γνωρίζει ο ιδιοκτήτης του σκύλου οδηγού το πού θέλει να κατευθυνθεί.

Στις εγκαταστάσεις του Liberty Guide Dogs, υπάρχει επίσης και διαμορφωμένος χώρος ο οποίος μπορεί να φιλοξενήσει ανθρώπους που έρχονται από επαρχία ή από εξωτερικό, ώστε να εκπαιδευτούν, χωρίς να χρειάζεται να πληρώνουν διαμονή.

Σε αυτή την πρωτοβουλία, μάλιστα, μπορούμε όλοι να βοηθήσουμε με πολλούς τρόπους, είτε μέσω γνωριμίας και συμμετοχής στη δομή και σε events, είτε με παροχή βοήθειας, με οικονομική ενίσχυση, με χορηγία κ.ο.κ. «Μέχρι τώρα στηριζόμαστε σε χορηγίες και σε δίκτυο εθελοντών», μας αναφέρει ο ιδρυτής του Liberty Guide Dogs, «ωστόσο πάντα χρειάζεται μεγαλύτερη βοήθεια, καθώς όλες οι παροχές μας είναι δωρεάν».

Η Βάσια, μια από τις εθελόντριες αναδόχους, έχει αναλάβει την… Αθηνά εδώ και 10 μήνες, ένα υπέροχο και τρυφερό και πανέξυπνο θηλυκό λαμπραντόρ που μεταξύ άλλων της έχει αλλάξει τη ζωή. «Όλη η διαδικασία να του μαθαίνω πράγματα και να το εκπαιδεύω μου, είναι σαν να έχω ένα μωρό. Είναι μια πολύ ωραία και τρυφερή διαδικασία να έχεις ένα πλασματάκι που φροντίζεις, κάνεις παρέα. Είναι μια διαδικασία που σου μαλακώνει την καρδιά και ταυτόχρονα βοηθάς κάποιον άνθρωπο που το έχει ανάγκη, αφού είσαι μέλος μιας ομάδας που έχει κοινό στόχο να δημιουργήσει σκυλιά-οδηγούς που θα φτάσουν σε ένα άτομο που τα χρειάζεται» μας λέει η Βάσια και συνεχίζει «τα άτομα αυτά, όταν φτάσουν να βγαίνουν στο δρόμο με τα σκυλιά-οδηγούς, γίνονται ένα».

Η ώρα του αποχωρισμού, ωστόσο, είναι μεγάλη υπόθεση για τους ανάδοχους εθελοντές, με την Βάσια να μας λέει πόσο δύσκολο είναι να αποχωριστεί την Αθηνά. «Σίγουρα είναι κάτι που το γνωρίζεις από την αρχή και προσπαθείς να προετοιμαστείς. Είχα, όμως, την απορία του πώς θα αισθανθεί το κουτάβι την ώρα του αποχωρισμού. Μου εξήγησαν, όμως, ότι τα σκυλιά ουσιαστικά θέλουν ουσιαστικά ασφάλεια, αγάπη και προστασία. Αν βρεθούν σε περιβάλλον που τα ικανοποιεί όλα αυτά, προσαρμόζεται, οπότε μάλλον δεν θα περάσει το… δράμα που περνάω εγώ».

Ο Φώτης είχε πάντα μεγάλη σχέση με σκυλιά, αλλά εδώ και σχεδόν ένα χρόνο έχει αποκτήσει από την Liberty Guide Dogs σκύλο-οδηγό που τον βοηθά στην καθημερινότητά του. «Ένας σκύλος-οδηγός αλλάζει εντελώς το επίπεδο της μετακίνησης και από άποψη ασφάλειας, αλλά και ταχύτητας. Ο βηματισμός μπαίνει σε μια ροή και δεν έχω το χάσιμο χρόνου ότι υπάρχει κάποιο εμπόδιο που πρέπει να το ψάξω με το μπαστούνι. Αυτό είναι μεγάλο κέρδος χρόνου, αφού μια απόσταση που με μπαστούνι μπορεί να πάρει 15 λεπτά, μπορεί να γίνει σε 10 λεπτά αν είναι στρωτή, χωρίς εμπόδια. Κι αν είναι με εμπόδια, μπορεί να κερδίσεις και 10 λεπτά. Ταυτόχρονα η ασφάλεια, φυσικά, είναι πολύ μεγαλύτερη» μας αναφέρει ο Φώτης και συνεχίζει «Όταν είναι κάτι πολύ σοβαρό το αντιλαμβανόμαστε. Υπάρχουν, όμως, πολλά πράγματα που δεν τα αντιλαμβανόμαστε ποτέ. Το πιο απλό είναι να με βοηθήσει να αποφύγω ακάλυπτα έργα και χαντάκια που δεν είχα καν αντιληφθεί ή να με μπλοκάρει στο δρόμο την ώρα που περνάει κάποιος ασυνείδητος από μπροστά μου με ταχύτητα. Και τους περισσότερους κινδύνους από τους οποίους με έχει προστατέψει, μάλιστα, δεν τους αντιλαμβάνομαι εκείνη τη στιγμή. Μπορεί ας πούμε να μάθω την επόμενη ημέρα ότι από εκεί που πέρασα γίνονται έργα. Δυστυχώς, η πρόσβαση στους δρόμους της χώρας είναι μάλλον… Survivor για εμάς».

Κάτι, όμως, πολύ σημαντικό που πρέπει να αναφέρουμε είναι ότι τα σκυλιά αυτά, παραμένουν σκυλιά και εμείς οι υπόλοιποι πρέπει να είμαστε προσεκτικοί στο να μην τους αποσπάσουμε την προσοχή την ώρα που επιτελούν το έργο τους, ειδικά όταν φορούν το ειδικό σαμάρι. «Υπάρχουν άνθρωποι που πιστεύουν ότι την ώρα που το σκυλί δουλεύει μπορούν να το σταματήσουν, να το χαϊδέψουν, να το φέρουν σε επαφή με το σκύλο τους και να το αποσυντονίσουν από το έργο του. Πολλοί, μάλιστα, δεν γνωρίζουν καν το ειδικό σαμάρι και ρωτούν αν το σκυλί είναι τραυματισμένο και σταματούν για να το χαϊδέψουν. Είναι δύσκολο για ένα σκυλί να παραμείνει συγκεντρωμένο σε τέτοιες συνθήκες, γι’ αυτό και χρειάζεται να ενημερωθεί ο κόσμος πως όταν ένας σκύλος βρίσκεται σε ώρα εργασίας, δεν πρέπει να του αποσπάμε την προσοχή. Μην ξεχνάμε ότι το ατύχημα μπορεί να συμβεί σε κλάσματα δευτερολέπτου», όπως επισημαίνει ο Φώτης, κάτι που μας κάνει να συνειδητοποιήσουμε σε τι κίνδυνο μπορεί να τον φέρουμε άθελά μας.  

Μπορούμε, ωστόσο, να προλάβουμε κάτι τέτοιο μέσω της γνωριμίας μας με τη σχολή και τη δράση της. Μια καλή ευκαιρία είναι αυτή την Κυριακή 17/10 στο Άλσος Περιστερίου στο Πάρκο Κυκλοφοριακής Αγωγής, όπου από τις 10 το πρωί έως τις 14.30 θα πραγματοποιηθεί μια δράση που θα μας επιτρέψει να ζήσουμε την κατάσταση σε πιο βιωματικό επίπεδο. Στο πλαίσιο της δράσης, θα μπορέσουμε να φορέσουμε μάσκα, να πάρουμε ένα μπαστούνι και να περιηγηθούμε για λίγο στο χώρο με τη βοήθεια σκύλων-οδηγών, ώστε να ζήσουμε για λίγο πώς είναι να αφήνεσαι ολοκληρωτικά σε ένα τετράποδο, που στόχο ζωής έχει να σε προστατεύει πιστά και να σε καθοδηγεί με όλο αυτό που έχει στην ψυχή του: την αγάπη και την αφοσίωση.

ΤΖΟΥΛΙΑ ΤΑΣΩΝΗ