Η καθιστική ζωή νομίζουμε ότι επηρεάζει μόνο το βάρος ή τη φυσική κατάσταση. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι πιο σοβαρή: ακόμα και χωρίς εμφανή συμπτώματα, οι ώρες που περνάτε καθημερινά καθιστοί επηρεάζουν άμεσα την υγεία των αρτηριών σας, με συνέπειες που μπορεί να μην φαίνονται για χρόνια.

Με την καθιστική ζωή να είναι η νόρμα για τους περισσότερους ανθρώπους στις μεγαλουπόλεις και τις άπειρες ώρες μπροστά σε υπολογιστές, κινητά ή τηλεόραση -χωρίς να δίνουμε ιδιαίτερη προσοχή στην κίνηση του σώματός μας- να συμπληρώνουν την εξίσωση, οι συνέπειες δεν αργούν να έρθουν. Ωστόσο, οι επιπτώσεις αυτής της συνήθειας δεν περιορίζονται μόνο στη γενική φυσική κατάσταση ή στο βάρος. Τα τελευταία χρόνια, οι επιστημονικές μελέτες έχουν δείξει ότι η παρατεταμένη καθιστική ζωή επηρεάζει άμεσα τα αγγεία μας και μπορεί να επιταχύνει την καρδιομεταβολική γήρανση.

 Τι συμβαίνει στα αγγεία 
Όταν παραμένετε καθιστοί για πολλές ώρες, η ροή του αίματος επιβραδύνεται. Η ενδοθηλιακή επένδυση των αρτηριών, δηλαδή τα κύτταρα που καλύπτουν το εσωτερικό των αγγείων, χρειάζονται σταθερή αιμάτωση για να λειτουργούν σωστά, ωστόσο η μειωμένη ροή προκαλεί μικρές βλάβες στην ενδοθηλιακή λειτουργία, που με την πάροδο του χρόνου οδηγούν σε σκλήρυνση των αγγείων και αυξημένη φλεγμονή. Η διαδικασία αυτή δεν είναι άμεση, αλλά η συσσώρευση αυτών των μικρών βλαβών μπορεί να είναι σημαντική σε διάστημα ετών. Μελέτες υποδεικνύουν ότι η παρατεταμένη καθιστική ζωή μπορεί να «προσθέτει» καρδιομεταβολικό γήρας στα αγγεία, ισοδύναμο με περίπου 5–10 χρόνια. Ουσιαστικά, οι αρτηρίες ενός ατόμου που περνά την περισσότερη μέρα καθιστό, χωρίς καθόλου κίνηση, συμπεριφέρονται όπως θα συμπεριφέρονταν σε μεγαλύτερη ηλικία. Αυτό δεν σημαίνει ότι η ζημιά είναι αναπόφευκτη, αλλά δείχνει πόσο σημαντική είναι η συστηματική φυσική δραστηριότητα.

Ποιοι παράγοντες ενισχύουν τη ζημιά
Η καθιστική ζωή δεν είναι το μοναδικό στοιχείο που επηρεάζει τα αγγεία. Όταν συνδυάζεται με κακή διατροφή που περιλαμβάνει υψηλή κατανάλωση ζάχαρης και κορεσμένων λιπαρών, υπερβολικό αλάτι και κάπνισμα, η φθορά είναι πολύ μεγαλύτερη. Η έλλειψη κίνησης επιδεινώνει την αρτηριακή πίεση, την αντίσταση στην ινσουλίνη και την φλεγμονή, δημιουργώντας ένα περιβάλλον που ευνοεί τις καρδιομεταβολικές παθήσεις. Αντίθετα, ακόμα και μικρές αλλαγές στην καθημερινή δραστηριότητα μπορούν να περιορίσουν ή να αναστρέψουν σε κάποιο βαθμό τις βλάβες. Σύντομοι περίπατοι, ανεβοκατεβάσματα σκαλοπατιών, ή σύντομα διαλείμματα με ελαφριά άσκηση κατά τη διάρκεια της μέρας βελτιώνουν σημαντικά τη ροή του αίματος και την ελαστικότητα των αρτηριών.

Τι μπορείτε να κάνετε
Το σημαντικότερο είναι να αναγνωρίσετε πόσο χρόνο περνάτε καθημερινά καθιστοί και να ενσωματώσετε όσο γίνεται περισσότερη κίνηση στη ρουτίνα σας. Δεν χρειάζεται να γίνετε αθλητές ή να αφιερώνετε ώρες στο γυμναστήριο. Οι συνεχείς μικρές κινήσεις είναι αυτές που κάνουν τη διαφορά. Επίσης, η διατροφή παίζει ρόλο στην υγεία των αγγείων. Τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες, φρούτα και λαχανικά, καλής ποιότητας πρωτεΐνη και καλά λιπαρά βοηθούν στην προστασία των αγγείων. Αντίθετα, η υπερβολική ζάχαρη, τα επεξεργασμένα τρόφιμα και τα τηγανισμένα τρόφιμα επιβαρύνουν την καρδιομεταβολική κατάσταση.

Η καθιστική ζωή, λοιπόν, δεν είναι απλώς συνήθεια άνεσης. Έχει μετρήσιμες επιπτώσεις στην καρδιομεταβολική υγεία και μπορεί να επιταχύνει τη γήρανση των αγγείων, ανάλογα με το υπόλοιπο τρόπο ζωής σας. Η κατανόηση αυτού του μηχανισμού δίνει τη δυνατότητα να λάβετε μέτρα έγκαιρα: μικρές αλλαγές στην καθημερινή δραστηριότητα και προσεκτικές διατροφικές επιλογές μπορούν να περιορίσουν τη ζημιά και να διατηρήσουν τα αγγεία σας υγιή για περισσότερα χρόνια.

Πηγές
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33655660/
https://www.frontiersin.org/journals/cardiovascular-medicine/articles/10.3389/fcvm.2023.1148353/full