Οι περισσότερες εξετάσεις γίνονται κανονικά και τους θερινούς μήνες, όμως η αφυδάτωση, η έκθεση στον ήλιο και οι αλλαγές στις καθημερινές συνήθειες μπορούν σε ορισμένες περιπτώσεις να επηρεάσουν την εικόνα που βλέπουμε στα αποτελέσματα.

Είστε κι εσείς από αυτούς που περιμένουν τη χαλαρότητα του καλοκαιριού, λίγο πριν τις διακοπές για να προγραμματίσουν τις εξετάσεις και τον προληπτικό έλεγχο; Η αλήθεια είναι πώς σε πολλές περιπτώσεις η δουλειά αρχίζει να μειώνεται όσο αρχίζουν οι άδειες, οι οικογενειακές υποχρεώσεις επίσης και είναι μια καλή ευκαιρία από άποψη χρόνου. Παρ’ όλα αυτά, δεν είναι λίγοι όσοι αναρωτιούνται αν οι υψηλές θερμοκρασίες μπορούν να επηρεάσουν τα αποτελέσματα και αν τελικά το check-up πρέπει να μετατεθεί για το φθινόπωρο. Η σύντομη απάντηση είναι ότι οι περισσότερες εξετάσεις μπορούν να πραγματοποιηθούν κανονικά και το καλοκαίρι. Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένες παράμετροι που σχετίζονται όχι τόσο με την εποχή, όσο με τις αλλαγές που αυτή φέρνει στην καθημερινότητα και στη φυσιολογία του οργανισμού.

 Δεν αλλάζουν οι εξετάσεις, αλλάζει ο οργανισμός
Η πιο συχνή αιτία που μπορεί να επηρεάσει εργαστηριακές τιμές είναι η αφυδάτωση. Τις ημέρες με έντονη ζέστη αυξάνονται οι απώλειες υγρών μέσω της εφίδρωσης και αρκετοί άνθρωποι τελικά καταναλώνουν λιγότερα υγρά από όσα χρειάζονται. Όταν ο οργανισμός βρίσκεται σε κατάσταση σχετικής αφυδάτωσης, μειώνεται ο όγκος των υγρών στο αίμα και ορισμένες τιμές μπορεί να εμφανιστούν διαφορετικές χωρίς να έχει αλλάξει ουσιαστικά η κατάσταση της υγείας. Για παράδειγμα, ο αιματοκρίτης και η αιμοσφαιρίνη μπορεί να εμφανιστούν ελαφρώς αυξημένοι λόγω μεγαλύτερης συγκέντρωσης του αίματος. Αντίστοιχα, η αφυδάτωση μπορεί προσωρινά να επηρεάσει δείκτες όπως η ουρία και, σε ορισμένες περιπτώσεις, την κρεατινίνη, γι’ αυτό τα αποτελέσματα ερμηνεύονται πάντα σε συνδυασμό με τη συνολική κλινική εικόνα.

Κάτι αντίστοιχο μπορεί να συμβεί και στις εξετάσεις ούρων. Όταν δεν υπάρχει επαρκής ενυδάτωση, τα ούρα γίνονται πιο συμπυκνωμένα και ορισμένες παράμετροι μπορεί να εμφανίζονται διαφορετικές σε σχέση με μια ημέρα με φυσιολογική πρόσληψη υγρών. Αυτό δεν σημαίνει ότι η εξέταση δεν είναι αξιόπιστη, αλλά ότι οι συνθήκες υπό τις οποίες πραγματοποιείται έχουν σημασία.

Παράλληλα, η έντονη εφίδρωση ή η μεγάλη απώλεια υγρών μπορεί να επηρεάσουν έμμεσα εξετάσεις που σχετίζονται με τους ηλεκτρολύτες, όπως το νάτριο και το κάλιο, ιδιαίτερα όταν συνδυάζονται με πολύωρη έκθεση στη ζέστη ή αυξημένη σωματική δραστηριότητα.

Οι περισσότερες εξετάσεις γίνονται κανονικά και το καλοκαίρι
Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν πολλές εξετάσεις που μπορούν να πραγματοποιούνται κανονικά και κατά τους θερινούς μήνες, αρκεί να έχουν τηρηθεί οι βασικές οδηγίες προετοιμασίας. Το σάκχαρο νηστείας, η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη, οι θυρεοειδικές ορμόνες, η CRP και οι περισσότερες βιοχημικές εξετάσεις δεν θεωρείται ότι επηρεάζονται ουσιαστικά από τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις όπου η εποχή μπορεί να επηρεάσει την ερμηνεία μιας τιμής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η βιταμίνη D. Σε αρκετούς ανθρώπους, η αυξημένη έκθεση στον ήλιο τους θερινούς μήνες μπορεί να συνοδεύεται από υψηλότερα επίπεδα σε σχέση με τον χειμώνα. Αυτό δεν μειώνει την αξία της εξέτασης, αλλά σημαίνει ότι η χρονική στιγμή που γίνεται πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όταν συγκρίνονται αποτελέσματα ή αξιολογείται μια πιθανή έλλειψη.

Πότε το timing έχει σημασία
Ο δερματολογικός έλεγχος σπίλων (χαρτογράφηση) δεν χρειάζεται να αποφεύγεται το καλοκαίρι. Ωστόσο, αρκετοί δερματολόγοι προτιμούν να γίνεται όταν δεν έχει προηγηθεί έντονη έκθεση στον ήλιο ή πρόσφατο μαύρισμα. Το ηλιακό έγκαυμα, οι κοκκινίλες ή άλλες προσωρινές αλλαγές στην όψη του δέρματος μπορεί να δυσκολέψουν την αξιολόγηση των σπίλων και τη σύγκριση με προηγούμενες εικόνες. Για προληπτικό έλεγχο ρουτίνας, αρκετές φορές επιλέγονται οι πρώτοι φθινοπωρινοί μήνες, όταν το δέρμα έχει επανέλθει.

Αντίστοιχα, ο υπερηχογραφικός έλεγχος των φλεβών (Triplex φλεβών) πραγματοποιείται κανονικά και κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και δεν θεωρείται λιγότερο αξιόπιστος λόγω εποχής. Ωστόσο, οι υψηλές θερμοκρασίες προκαλούν φυσιολογική αγγειοδιαστολή, με αποτέλεσμα αρκετοί άνθρωποι να αισθάνονται περισσότερο βάρος, πρήξιμο ή δυσφορία στα πόδια τους. Για τον λόγο αυτό, κατά την αξιολόγηση των ευρημάτων λαμβάνεται πάντα υπόψη και η συνολική κλινική εικόνα.

Ο ρόλος της καθημερινότητας
Το καλοκαίρι συχνά συνοδεύεται από αλλαγές στην καθημερινότητα: Περισσότερα γεύματα εκτός σπιτιού, διαφορετικό ωράριο, διακοπές, λιγότερος ύπνος ή αλλαγές στη φυσική δραστηριότητα μπορούν να επηρεάσουν δείκτες όπως τα λιπίδια ή το σωματικό βάρος περισσότερο από τη θερμοκρασία καθαυτή.

Στην πράξη, ο στόχος ενός check-up δεν είναι να βρεθεί μια «ιδανική» εποχή για εξετάσεις, αλλά μια περίοδος που να αντικατοπτρίζει όσο γίνεται καλύτερα τη συνήθη κατάσταση του οργανισμού. Καλή ενυδάτωση, φυσιολογική διατροφή τις προηγούμενες ημέρες, αποφυγή υπερβολικής άσκησης λίγο πριν από την αιμοληψία και σωστή προετοιμασία παραμένουν πολύ πιο σημαντικοί παράγοντες από την εποχή.