Μύθοι και απόψεις γύρω από την κατάλληλη ώρα κατανάλωσης των φρούτων κυκλοφορούν εδώ και χρόνια. Τι λέει όμως πραγματικά η επιστήμη;

Μεγαλώνοντας, οι γιαγιάδες μας καθάριζαν πάντα ένα φρούτο μετά το φαγητό για να «βοηθήσει την πέψη» και να «καθαρίσει το στόμα» όπως έλεγαν, ενώ κάθε γεύμα σε ταβέρνα τελειώνει πάντα με μια κερασμένη και περιποιημένη μερίδα φρούτου. Υπάρχει, όμως, ταυτόχρονα και η άποψη ότι το φρούτο μετά το φαγητό δεν είναι η καλύτερη επιλογή και μάλιστα επικρατεί όλο και περισσότερο τα τελευταία χρόνια. Η ιδέα ότι το φρούτο πρέπει να καταναλώνεται μόνο του και μακριά από τα γεύματα βασίζεται στην αντίληψη ότι, αν φαγωθεί μετά από άλλα τρόφιμα, θα «παγιδευτεί» στο στομάχι, θα υποστεί ζύμωση και θα προκαλέσει φούσκωμα ή άλλα πεπτικά προβλήματα. Πρόκειται, όμως, για έναν ισχυρισμό που δεν υποστηρίζεται από τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα.

 Το πεπτικό μας σύστημα είναι σχεδιασμένο να διαχειρίζεται ταυτόχρονα διαφορετικά τρόφιμα. Το στομάχι αναμειγνύει το περιεχόμενό του και το προωθεί σταδιακά προς το λεπτό έντερο, όπου πραγματοποιείται μεγάλο μέρος της πέψης και της απορρόφησης των θρεπτικών συστατικών. Δεν υπάρχει κάποιος φυσιολογικός μηχανισμός που να κάνει ένα φρούτο να «σαπίζει» ή να υφίσταται ζύμωση στο στομάχι επειδή καταναλώθηκε μετά το γεύμα.

Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι η χρονική στιγμή κατανάλωσης είναι εντελώς αδιάφορη. Έρευνες δείχνουν ότι η σειρά με την οποία καταναλώνουμε ορισμένες τροφές μπορεί να επηρεάσει τη μεταγευματική γλυκόζη και τον κορεσμό. Σε μικρή τυχαιοποιημένη μελέτη 20 ατόμων, για παράδειγμα, η αντικατάσταση μέρους των υδατανθράκων ενός γεύματος με ακτινίδιο μείωσε τη γλυκαιμική απόκριση κατά περίπου 20–30%. Όταν το ακτινίδιο καταναλώθηκε 30 λεπτά πριν από το δημητριακό, η μείωση ήταν σχεδόν 50% σε σχέση με την κατανάλωση του δημητριακού μόνο.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το φρούτο μετά το γεύμα είναι επιβαρυντικό. Στην ίδια μελέτη, το ακτινίδιο που καταναλώθηκε μαζί με ή μετά το δημητριακό εξακολουθούσε να μειώνει τη γλυκαιμική απόκριση σε σχέση με το δημητριακό μόνο. Επομένως, η σειρά μπορεί να έχει σημασία σε συγκεκριμένες συνθήκες, αλλά δεν δημιουργεί έναν γενικό κανόνα ότι «τα φρούτα πρέπει να τρώγονται πριν από το φαγητό».

Έχει ενδιαφέρον επίσης ότι η μορφή του φρούτου παίζει ρόλο. Σε τυχαιοποιημένη crossover μελέτη, οι ερευνητές παρακολούθησαν με μαγνητική τομογραφία τι συνέβαινε στο στομάχι μετά την κατανάλωση ολόκληρου μήλου, πουρέ μήλου ή χυμού. Το ολόκληρο μήλο παρέμεινε περισσότερο στο στομάχι και συνδέθηκε με μεγαλύτερη αίσθηση πληρότητας και κορεσμού σε σχέση με τον χυμό.

Και αν κάποιος αισθάνεται φούσκωμα μετά την κατανάλωση φρούτων, αυτό δεν σημαίνει ότι το φρούτο «ζυμώνεται στο στομάχι». Σε ορισμένα άτομα, συγκεκριμένοι υδατάνθρακες των φρούτων, όπως η φρουκτόζη ή η σορβιτόλη, μπορεί να προκαλέσουν συμπτώματα όταν δεν απορροφώνται πλήρως και φτάνουν στο παχύ έντερο, όπου πράγματι μπορούν να ζυμωθούν από τα βακτήρια του εντέρου. Η διαδικασία αυτή συμβαίνει στο παχύ έντερο και όχι στο στομάχι.

Τελικά, πότε είναι καλύτερο να τρώμε φρούτα;
Για τους περισσότερους ανθρώπους, δεν υπάρχει επιστημονικός λόγος να αποφεύγουν τα φρούτα μετά το γεύμα. Μπορούν να αποτελέσουν ένα θρεπτικό επιδόρπιο, προσφέροντας φυτικές ίνες, βιταμίνες, μέταλλα και φυτοχημικές ουσίες. Μάλιστα, μια ευρεία ανασκόπηση μετα-αναλύσεων έχει συσχετίσει την κατανάλωση φρούτων με οφέλη για την καρδιαγγειακή υγεία και την πρόληψη αρκετών χρόνιων νοσημάτων.

Επομένως, δεν χρειάζεται να περιμένουμε δύο ώρες μετά το φαγητό, ούτε να τρώμε τα φρούτα αποκλειστικά με άδειο στομάχι. Αν μας αρέσει ένα μήλο, ένα αχλάδι ή λίγα σταφύλια ως επιδόρπιο, μπορούμε να τα απολαύσουμε χωρίς ενοχές. Αν, από την άλλη, κάποιο συγκεκριμένο φρούτο μάς προκαλεί πεπτική ενόχληση, τότε αξίζει να εξετάσουμε το είδος και την ποσότητα, όχι να θεωρήσουμε ότι το πρόβλημα είναι πως το φάγαμε «λάθος ώρα».
 

Πηγές
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10384001/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32805050/
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0924224421005471