Τα υποκατάστατα αλατιού με λιγότερο νάτριο κερδίζουν το ενδιαφέρον ως εναλλακτική του κοινού αλατιού, αλλά δεν είναι κατάλληλα για όλους. Πότε αξίζει να τα βάλετε στην κουζίνα σας και τι πρέπει να προσέξετε πριν τα χρησιμοποιήσετε;

Φαγητό χωρίς αλάτι είναι σαν καλοκαίρι χωρίς ήλιο, απλά δεν γίνεται. Δυστυχώς, όμως, η νοστιμιά που προσδίδει στο φαγητό δεν έρχεται χωρίς κόστος, με πιο γνωστή επίπτωση στην αρτηριακή πίεση και στο καρδιαγγειακό, αλλά και στα νεφρά και τα οστά. Κι επειδή ακριβώς υπάρχουν αυτές οι επιδράσεις, χρειάζεται να βάζουμε ένα μέτρο στην κατανάλωση νατρίου, αλλά ταυτόχρονα να μπορούμε να διατηρούμε τη νοστιμιά. Κι εδώ μπαίνουν τα υποκατάστατα αλατιού να σώσουν την κατάσταση, αλλά με τις απαραίοτητες προϋποθέσεις. 

  Τι είναι στην πραγματικότητα το υποκατάστατο αλατιού;
Τα περισσότερα υποκατάστατα αλατιού δεν είναι απλώς «λιγότερο αλάτι». Συνήθως αντικαθιστούν ένα μέρος του χλωριούχου νατρίου με χλωριούχο κάλιο, διατηρώντας έτσι μια παρόμοια αλμυρή γεύση, αλλά με σημαντικά λιγότερο νάτριο. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προτείνει, για τους περισσότερους ενήλικες, όταν χρησιμοποιείται επιτραπέζιο αλάτι, να προτιμάται ένα υποκατάστατο χαμηλότερου νατρίου που περιέχει κάλιο, ως μέρος μιας συνολικής προσπάθειας μείωσης του νατρίου. WHO

Πότε έχει νόημα να το επιλέξετε;
Αν συνηθίζετε να προσθέτετε αρκετό αλάτι στο φαγητό ή στο πιάτο σας, η αντικατάσταση του κοινού αλατιού με ένα προϊόν χαμηλότερου νατρίου μπορεί να είναι ένας απλός τρόπος να μειώσετε την πρόσληψή σας. Ένα προϊόν που περιέχει, για παράδειγμα, περίπου 70% χλωριούχο κάλιο και 30% χλωριούχο νάτριο έχει σαφώς μικρότερη περιεκτικότητα σε νάτριο από το κοινό αλάτι και μπορείτε να χρησιμοποιείτε ένα τέτοιο υποκατάστατο στις σαλάτες, στα λαχανικά ή γενικά στο φαγητό που αλατίζετε στο τέλος. Δεν χρειάζεται να μαγειρευτεί για να λειτουργήσει. Σημειώστε, μάλιστα, ότι το κάλιο, όταν μαγειρεύεται σε υψηλές θερμοκρασίες (π.χ. στο τσιγάρισμα, στο ψήσιμο ή σε φαγητά που βράζουν για ώρες), τείνει να διασπάται και να βγάζει μια έντονη μεταλλική ή πικρή επίγευση. Δεν χάνει δηλαδή την αλμύρα του, αλλά αλλάζει η γεύση του προς το χειρότερο. Αντίθετα, η χρήση του απευθείας στη σαλάτα μπορεί να είναι ιδιαίτερα πρακτική, αφού μπορείτε να ελέγχετε εύκολα την ποσότητα που προσθέτετε. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι μπορείτε να χρησιμοποιείτε απεριόριστη ποσότητα. Στόχος παραμένει να μειώσετε σταδιακά και την ανάγκη σας για έντονα αλμυρή γεύση. Ο ΠΟΥ συστήνει στους ενήλικες να περιορίζουν το νάτριο σε λιγότερο από 2g την ημέρα (1/3 κουταλάκι του γλυκού), ποσότητα που αντιστοιχεί σε λιγότερο από 5g αλάτι συνολικά. 

Το κάλιο είναι το σημείο που χρειάζεται προσοχή
Εδώ βρίσκεται η σημαντικότερη διαφορά σε σχέση με το κοινό αλάτι. Επειδή τα περισσότερα υποκατάστατα περιέχουν χλωριούχο κάλιο, δεν είναι κατάλληλα για όλους. Αν έχετε νεφρική δυσλειτουργία, αυξημένο κάλιο στο αίμα ή λαμβάνετε φάρμακα που μπορεί να αυξήσουν τα επίπεδα καλίου, όπως ορισμένα φάρμακα για την αρτηριακή πίεση, δεν θα πρέπει να τα χρησιμοποιείτε χωρίς να συμβουλευτείτε τον γιατρό σας. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το επιπλέον κάλιο μπορεί να μην αποβάλλεται αποτελεσματικά από τον οργανισμό και να οδηγήσει σε υπερκαλιαιμία. 

Υποκατάστατο ή λιγότερο αλάτι;
Το ένα δεν αποκλείει το άλλο. Το υποκατάστατο μπορεί να αποτελέσει ένα χρήσιμο εργαλείο, αλλά η καλύτερη στρατηγική είναι να εκπαιδεύσετε σταδιακά τον ουρανίσκο σας να απολαμβάνει λιγότερο αλμυρές γεύσεις. Χρησιμοποιήστε λεμόνι, ξίδι, μυρωδικά, πιπέρι, σκόρδο και μπαχαρικά για περισσότερη γεύση και μειώστε σταδιακά το αλάτι.

Με λίγα λόγια: αν είστε υγιής ενήλικας και θέλετε να μειώσετε το νάτριο, ένα υποκατάστατο αλατιού με χλωριούχο κάλιο μπορεί να είναι μια έξυπνη εναλλακτική του κοινού αλατιού, ιδιαίτερα για το αλάτι που προσθέτετε στο πιάτο ή στις σαλάτες. Πρέπει, ωστόσο, να χρησιμοποιείται με μέτρο και δεν αντικαθιστά τη συνολική προσπάθεια για λιγότερο αλάτι στη διατροφή.

Πηγή
https://www.who.int/publications/i/item/9789240105591