Μονοξείδιο του άνθρακα: Ο αόρατος κίνδυνος που μπορεί να υπάρχει μέσα στο σπίτι

spiti-thermansi-tzaki
ΤΕΤΑΡΤΗ, 18 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2026

Δεν έχει χρώμα, μυρωδιά ή γεύση, αλλά μπορεί να προκαλέσει σοβαρή δηλητηρίαση, ακόμη και να απειλήσει τη ζωή. Το μονοξείδιο του άνθρακα είναι ένας κίνδυνος που χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή τους χειμερινούς μήνες, όταν αυξάνεται η χρήση συσκευών θέρμανσης και περιορίζεται ο αερισμός των εσωτερικών χώρων.

Δεν υπάρχει τίποτα πιο οικείο τα κρύα βράδια του χειμώνα από τη στιγμή που γυρίζουμε στο σπίτι, κλείνουμε καλά τις πόρτες και τα παράθυρα για να κρατήσουμε τη ζέστη μέσα και ανάβουμε τη θέρμανση, τη σόμπα ή το τζάκι. Αυτή η αίσθηση θαλπωρής είναι κομμάτι της καθημερινότητάς μας. Κι όμως, μέσα σε αυτή την ηρεμία μπορεί να κρύβεται ένας αόρατος κίνδυνος: το μονοξείδιο του άνθρακα (CO), ένα άοσμο και τοξικό αέριο που συσσωρεύεται σιωπηλά στον χώρο, χωρίς να το καταλάβουμε.

 Γιατί είναι τόσο επικίνδυνο;
Το μονοξείδιο του άνθρακα παράγεται κατά την ατελή καύση υλικών που περιέχουν άνθρακα, όπως το φυσικό αέριο, το υγραέριο, το πετρέλαιο, το ξύλο και ο άνθρακας. Η επικινδυνότητά του οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι, όταν εισπνέεται, συνδέεται με την αιμοσφαιρίνη του αίματος, εμποδίζοντας τη μεταφορά επαρκούς οξυγόνου στους ιστούς και τα ζωτικά όργανα. Έτσι, ακόμη και χωρίς εμφανή σημάδια στον χώρο, η έκθεση μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπτώσεις στον οργανισμό.

Ποιες συσκευές μπορούν να το παράγουν;
Πιθανές πηγές μονοξειδίου του άνθρακα μέσα στο σπίτι είναι οι λέβητες και οι θερμοσίφωνες αερίου, οι θερμάστρες υγραερίου, οι σόμπες πετρελαίου ή ξύλου, τα τζάκια και οι ξυλόσομπες, καθώς και οι κουζίνες φυσικού αερίου ή υγραερίου. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται οι συσκευές που δεν συντηρούνται σωστά, παρουσιάζουν βλάβες ή δεν διαθέτουν κατάλληλη εγκατάσταση απαγωγής των καυσαερίων. Εξίσου σημαντικό είναι να γνωρίζουμε ότι επικίνδυνη έκθεση μπορεί να προκύψει και από τη χρήση ψησταριάς με κάρβουνα, μαγκαλιού ή γεννήτριας σε κλειστό ή ανεπαρκώς αεριζόμενο χώρο. Αυτές οι συσκευές δεν πρέπει ποτέ να χρησιμοποιούνται μέσα στο σπίτι, ακόμη και αν υπάρχει ανοιχτό παράθυρο.

Γιατί αυξάνεται ο κίνδυνος τον χειμώνα;
Τους ψυχρούς μήνες χρησιμοποιούμε συχνότερα συσκευές καύσης και περιορίζουμε τον φυσικό αερισμό, κρατώντας πόρτες και παράθυρα κλειστά. Αν μια συσκευή παρουσιάζει πρόβλημα ή η καμινάδα και οι αγωγοί απαγωγής καυσαερίων είναι φραγμένοι, το μονοξείδιο μπορεί να συσσωρευτεί στον εσωτερικό χώρο. Αυτό δεν σημαίνει ότι τα κλειστά παράθυρα παράγουν το αέριο, αλλά ότι ο ανεπαρκής αερισμός μπορεί να επιδεινώσει μια ήδη επικίνδυνη κατάσταση.

Ποια συμπτώματα πρέπει να μας υποψιάσουν;
Η δηλητηρίαση από μονοξείδιο του άνθρακα μπορεί αρχικά να εκδηλωθεί με συμπτώματα που εύκολα αποδίδονται σε άλλες αιτίες, όπως πονοκέφαλο, ζάλη, ναυτία, αδυναμία, κόπωση και υπνηλία. Σε σοβαρότερη έκθεση μπορεί να εμφανιστούν σύγχυση, διαταραχές στην όραση, πόνος στο στήθος, απώλεια συνείδησης, ακόμη και θάνατος. Ένα χαρακτηριστικό προειδοποιητικό στοιχείο είναι ότι μπορεί να εμφανίσουν παρόμοια συμπτώματα περισσότερα άτομα που βρίσκονται στον ίδιο χώρο, ενώ αισθάνονται καλύτερα όταν βγαίνουν έξω. Ιδιαίτερα ευάλωτα είναι τα βρέφη, τα μικρά παιδιά, οι ηλικιωμένοι, οι έγκυοι και τα άτομα με καρδιαγγειακά ή αναπνευστικά προβλήματα. Εάν υπάρχει υποψία έκθεσης, απομακρυνόμαστε αμέσως από τον χώρο και βγαίνουμε σε καθαρό αέρα. Καλούμε το 112 ή το 166 και δεν επιστρέφουμε στο σπίτι μέχρι να ελεγχθεί και να κριθεί ασφαλές από αρμόδιους επαγγελματίες.

Μπορεί ένας ανιχνευτής να μας προστατεύσει;
Επειδή το μονοξείδιο του άνθρακα δεν γίνεται αντιληπτό με τις αισθήσεις, ένας πιστοποιημένος ανιχνευτής CO αποτελεί σημαντικό μέτρο προστασίας. Η συσκευή παρακολουθεί τη συγκέντρωση του αερίου στον αέρα και ενεργοποιεί ηχητικό συναγερμό όταν ανιχνεύσει επικίνδυνα επίπεδα, δίνοντας τη δυνατότητα έγκαιρης απομάκρυνσης. Κατά την αγορά, επιλέγουμε ανιχνευτή που πληροί το ευρωπαϊκό πρότυπο EN 50291 και ακολουθούμε τις οδηγίες του κατασκευαστή για τη σωστή θέση εγκατάστασης, τη συντήρηση και την αντικατάστασή του. Σε κατοικίες με περισσότερους ορόφους ή υπνοδωμάτια, μπορεί να χρειάζονται περισσότερες από μία συσκευές. Μην ξεχνάτε, βέβαια, ότι ο ανιχνευτής δεν αντικαθιστά την τακτική συντήρηση των συσκευών θέρμανσης, τον έλεγχο των καμινάδων και την εξασφάλιση επαρκούς αερισμού.

Μην ξεχνάτε ότι η πραγματική θαλπωρή του χειμώνα ξεκινά από τη σιγουριά ότι το σπίτι μας είναι ασφαλές. Δεν χρειάζεται να περιμένουμε κάποιο ανησυχητικό σημάδι για να δράσουμε. Ένας προληπτικός έλεγχος στις συσκευές θέρμανσης πριν πιάσουν τα κρύα και ένας αξιόπιστος ανιχνευτής στον τοίχο αρκούν για να απολαμβάνουμε τη ζέστη του σπιτιού μας ξέγνοιαστα, κάθε βράδυ.